Διαχρονικό δελτίο θυέλλης

Σχεδόν ενάμισι αιώνα μετά τη δημιουργία του, το κοντσέρτο για βιολί και ορχήστρα του Pyotr Ilyich Tchaikovsky εξακολουθεί να αποτελεί μια ακραία τεχνική πρόκληση για τους βιολιστές. Ταυτόχρονα, παραμένει ιδιαίτερα δημοφιλές με το κοινό λόγω των συναρπαστικών μελωδιών που έγραψε ο Tchaikovsky τόσο για το βιολί όσο και για την ορχήστρα. Παρόλα αυτά, το έργο είχε τύχει ιδιαίτερα αρνητικής υποδοχής στην πρεμιέρα του το 1881. 

Είναι ενδεικτικό ότι ο Eduard Hanslick, επιφανής κριτικός της εποχής, το είχε χαρακτηρίσει χυδαίο: «το βιολί», έγραφε, «δεν παίζεται πλέον, τραβιέται, σκίζεται, χτυπιέται από το δοξάρι». Κι όμως, αυτά ακριβώς τα στοιχεία, η θυελλώδης εκφραστική δύναμη και η θορυβώδης διαφορετικότητα αυτού του κοντσέρτου έναντι της εποχής του, είναι οι λόγοι που παραμένει επίκαιρο και σημαντικό μέχρι σήμερα – θα μπορούσε να είναι, τηρουμένων των αναλογιών, το metal της εποχής του.

Θα ακούσουμε το πρώτο μέρος από τη σύγχρονη εκτέλεση που ηχογράφησε το 2016 η βιολίστρια Lisa Batiashvili με την Staatskapelle Berlin, την ιστορική ορχήστρα της Κρατικής Όπεραs του Βερολίνου, σε διεύθυνση του Daniel Barenboim. Είναι συνηθισμένο απέναντι σε απαιτητικά έργα να δίνεται έμφαση στη δεξιοτεχνία, η οποία είναι φυσικά και εδώ πανταχού παρούσα – ωστόσο η Batiashvili την υπερβαίνει και γίνεται ιδιαίτερα εκφραστική, με χαρακτηριστικό παράδειγμα την cadenza. Το συνολικό αποτέλεσμα είναι μια δεξιοτεχνική ερμηνεία μεν, η οποία αναδεικνύει το συναισθηματικό περιεχόμενο του κοντσέρτου δε – και τέτοιες ερμηνείες είναι κάθε άλλο παρά συνηθισμένες.  

Wonderland #145

Συμφωνικοί άνεμοι και ρομαντικές θύελλες

Γιατί οι συνθέσεις για μπαλέτο του Tchaikovsky και του Prokofiev παραμένουν συναρπαστικές μέχρι σήμερα; Ήταν το θυελλώδες κοντσέρτο για βιολί του Tchaikovsky το metal της εποχής του; Και γιατί όποιος ακούει τη δεύτερη συμφωνία του Rachmaninoff δε μπορεί ποτέ να τη βγάλει από μέσα του; (εικόνες: Amourette Illustration)