Ενάντια στα δικά τους προνόμια

Τόσο ο Jason Isbell όσο και ο Tyler Childers έχουν εκφράσει αντιρατσιστικές θέσεις στο πλαίσιο της σύγχρονης alternative country / americana σκηνής, εστιάζοντας την κριτική τους στο λευκό προνόμιο: την πλεονεκτική θέση που βρίσκονται οι λευκοί, η οποία προσδιορίζεται δομικά και ανεξάρτητα από το τι πρεσβεύει καθένας πολιτικά. Είμαι ένας λευκός που ζει σε έναν κόσμο λευκών, τραγουδάει ο Jason Isbell, αναφερόμενος στην ιστορία της εξόντωσης των ιθαγενών, στο παρελθόν της δουλείας αλλά και στο παρόν του ρατσισμού, στο White Man’s World – ένα από τα σημαντικότερα κομμάτια των Jason Isbell and the 400 Unit, από το album The Nashville Sound  που κυκλοφόρησε το 2017.

Το Long Violent History, από το ομώνυμο album που κυκλοφόρησε το 2020 ο Tyler Childers, είναι ένα κομμάτι πολιτικής διαμαρτυρίας ενάντια στις δολοφονίες αφροαμερικανών και αφροαμερικανίδων από την αστυνομία, και, ταυτόχρονα, ένα κάλεσμα αλληλεγγύης με το κίνημα Black Lives Matter. Με άλλα λόγια, πρόκειται για μια πολιτική πράξη απεύθυνσης στις εργατικές κοινότητες από τις οποίες προέρχεται ο Tyler Childers, με την παρότρυνση να αναγνωρίσουν το λευκό τους προνόμιο, να αναλογιστούν τι θα έκαναν αν είχαν στοχοποιηθεί από την αστυνομία και να υποστηρίξουν την ήδη στοχοποιημένη αφροαμερικανική κοινότητα.

Wonderland #129

Halfway home is where the heart is

Φωτεινές καρδιές και κοφτερές λέξεις: ιστορίες για την αγάπη και την απώλεια, και η ανάδειξη του φεμινισμού και του αντιρατσισμού στη σύγχρονη alternative country μέσα από νέες, και όχι μόνο, κυκλοφορίες της Amanda Shires, του Jason Isbell, της Margo Price και του Tyler Childers.

Μια ελπίδα που λάμπει ακόμα στο σκοτάδι

The Walkabouts: λίγα συγκροτήματα έχουν αγαπηθεί τόσο πολύ, και όπως ξέρετε η αγάπη δε συνηθίζει να μπαίνει εύκολα σε λέξεις. Αν, ωστόσο, το επιχειρήσουμε, φαντάζομαι πως θα συμφωνήσουμε καταρχήν στη λέξη αυθεντικότητα: μπροστά μας βρισκόταν πάντα μια ειλικρινής και ανεπιτήδευτη μπάντα, η καλλιτεχνική ακεραιότητα της οποίας έγινε θεμέλιο της σχέσης μας μαζί τους. Και το δεύτερο θεμέλιο αυτής της σχέσης ήταν ο σχεδόν μαγικός τρόπος που συνδύαζαν στοιχεία από διαφορετικά μουσικά είδη – κυρίως το rock, τη folk και την country – φτιάχνοντας μια δική τους, πρωτότυπη και αναγνωρίσιμη ταυτότητα με μεγάλη και διττή ένταση: των συναισθημάτων, αλλά και των ενισχυτών.

Η σύνθεση του συγκροτήματος, κατά το μεγαλύτερο μέρος της ιστορίας του, ήταν ο Michael Wells στο μπάσο, ο Terri Moeller στα ντραμς, ο Glenn Slater στο πιάνο, και φυσικά η Carla Torgerson και ο Chris Eckman στα φωνητικά και τις κιθάρες. Η δυναμική αντίθεση ανάμεσα στην αιθέρια αλλά και πανίσχυρη φωνή της πρώτης, και την τραχιά αλλά και εκφραστική φωνή του δεύτερου, καθόρισε ερμηνευτικά τον τόνο του συγκροτήματος. Με άλλα λόγια, η Carla και ο Chris είναι η διπλή καρδιά των The Walkabouts, και θα πάμε κατευθείαν σε αυτήν με δύο κομμάτια: Your Hope Shines, με τη συμμετοχή των King Jesus Disciples, και Almost Wisdom.

Η πρώτη δεκαετία του συγκροτήματος χαρακτηρίζεται από μεγάλη παραγωγικότητα και συλλογική δημιουργικότητα – η μουσική αποδίδεται κατά κανόνα σε όλα τα μέλη από κοινού και οι στίχοι στον Chris Eckman. Ξεκινώντας το 1985, θα κυκλοφορήσουν δύο EPs και τρία albums σε indie folk-rock ύφος μέχρι το εμβληματικό διπλό album New West Motel του 1993, αλλά και το Setting the Woods on Fire που ακολούθησε το 1994: δύο κυκλοφορίες που καθιέρωσαν το συγκρότημα και στις οποίες ανήκουν τα κομμάτια που μόλις ακούσαμε.

Είναι αυτή η καλύτερη περίοδος των The Walkabouts; Οι αρετές τους δε λείπουν από καμία κυκλοφορία, ωστόσο αυτά τα δύο albums είναι αναντικατάστατα, με την έννοια ότι πολλ@ γνωρίσαμε και αγαπήσαμε το συγκρότημα μέσα από αυτά – πράγμα καθόλου τυχαίο, δεδομένου ότι συνιστούν τον πληρέστερο ορισμό του ήχου του, αλλά και αναδεικνύουν τη rock πλευρά του σε όλη της την ένταση. Ανάμεσά τους, ωστόσο, κυκλοφόρησε το album διασκευών Satisfied Mind το 1993, από το οποίο θα ακούσουμε το Feel Like Going Home, ένα country κομμάτι του Charlie Rich, με τη συμμετοχή του Mark Lannegan των Screaming Trees. 

Το συγκρότημα προερχόταν από το Seattle και ηχογραφούσε στη Sub Pop, αλλά, λόγω του διαφορετικού του ήχου σε σχέση με τα grunge συγκροτήματα της πόλης, προωθήθηκε μονόπλευρα στη δική μας όχθη του Ατλαντικού από το ευρωπαϊκό τμήμα της εταιρείας. Το album Devil’s Road που θα ακολουθήσει το 1996 αποτελεί σημείο καμπής: ηχογραφείται κατόπιν μετακίνησης στην ευρωπαϊκή Virgin, στρέφεται προς μια ατμοσφαιρική folk κατεύθυνση, συμπεριλαμβανομένης της χρήσης ορχήστρας, και εγκαινιάζει την ανάληψη των συνθέσεων από τον Chris Eckman.

Παρά την επιτυχία του εγχειρήματος, το συγκρότημα θα αντιμετωπίσει τη μεγαλύτερη κρίση στην ιστορία του, καταρχήν ερχόμενο σε ρήξη με τη Virgin γύρω από το περιεχόμενο και την προώθηση του νέου album Nighttown, το οποίο θα κυκλοφορήσει το 1997. Την ίδια περίοδο, η προσωπική σχέση ανάμεσα στον Chris Eckman και την Carla Torgerson φτάνει στο τέλος της. Και δέκα μέρες πριν την ηχογράφηση του επόμενου album με τίτλο Trail of Stars, ο μπασίστας John Baker Saunders πεθαίνει από υπερβολική δόση ηρωίνης.

«[Κ]ατά κάποιο τρόπο», λέει ο Chris Eckman για εκείνη την περίοδο σε συνέντευξή του στο Penny Black Music, «είχαμε πάντα στο μυαλό μας τη μουσική σαν κάτι που μοιάζει με καρδιά. Είναι κάτι που σημαίνει περισσότερα για μας από το πώς να βγάζεις χρήματα, ή πώς να κάνεις καριέρα, ή οτιδήποτε τέτοιο. Νομίζω ότι μέσα από εκείνες τις πραγματικά δύσκολες εποχές, αυτό ήταν το στοιχείο που, περισσότερο ή λιγότερο, μας βοηθούσε πάντα να προχωρήσουμε».

Θα ακούσουμε τον ήχο εκείνων των δύσκολων εποχών μέσα από δύο κομμάτια μεγάλης συναισθηματικής φόρτισης, το Unwind και το Drown από τα albums Nighttown του 1997 και Trail of Stars του 1999 αντίστοιχα – και ύστερα θα προχωρήσουμε μαζί με το συγκρότημα στο Ended Up a Stranger, από το ομώνυμο album του 2001.

Από το 2001 και μετά, οι κυκλοφορίες του συγκροτήματος γίνονται πιο αραιές: τέσσερα χρόνια θα περάσουν μέχρι το Acetylene του 2005 και άλλα έξι μέχρι το τελευταίο τους album Travels in the Dustland του 2011. «Ο κόσμος», έλεγε τότε ο Chris Eckman, «δεν χρειάζεται απαραίτητα ακόμα ένα album των The Walkabouts, εκτός αν είναι πραγματικά καλό. Αυτός είναι ο πήχης που βάζουμε, ο λόγος για τον οποίο κυκλοφορούμε ένα album, και όχι επειδή υπάρχει ένα συμβόλαιο ή για να κάνουμε μια περιοδεία».

Με άλλα λόγια, το συγκρότημα δε μας είδε ποτέ ως καταναλωτές και η κριτική του στην εργαλειακή διαδοχή νέων κυκλοφοριών και περιοδειών, δηλαδή στον παραδοσιακό  κύκλο παραγωγής της μουσικής βιομηχανίας, είναι χαρακτηριστικό δείγμα της καλλιτεχνικής του ακεραιότητας. Από αυτήν την άποψη, το Travels in the Dustland δεν ήταν μόνο ένας συναρπαστικός μουσικός αποχαιρετισμός, αλλά και αυτός που αρμόζει σε ένα συγκρότημα που παρότι διαλύθηκε το 2015 συνεχίζει μέχρι σήμερα να λάμπει στο σκοτάδι, όπως κάθε πραγματική ελπίδα.

Wonderland #16

The Walkabouts

Επειδή η ελπίδα λάμπει μόνο μέσα στο σκοτάδι: η μουσική καρδιά των Τhe Walkabouts που υπήρξε πάντα τόσο μαγική όσο και ειλικρινής μαζί μας (σήμα: Pelican – Sirius, εικόνα: Ben Thompson, Your Hope Shines Single Cover, 17.10.2019 @ enfo | radio)

Μέχρι ο ήλιος να γίνει στάχτη

 

Δεν είναι η πρώτη φορά που ο Tyler Childers σπάει τα στερεότυπα που συνδέονται με την country: στην προκειμένη περίπτωση πρόκειται για τη μπαλάντα Ιn Your Love, την οποία έγραψε από την οπτική του συμμάχου της ΛΟΑΤΚΙ+ κοινότητας. Το κομμάτι κυκλοφόρησε ως single του album Rustin’ in the Rain το 2023 και συνοδεύτηκε από ένα video clip σε σενάριο του Silas House για τον έρωτα δύο ανθρακωρύχων μέχρι τον θάνατο του ενός από τη νόσο του μαύρου πνεύμονα, η οποία προκαλείται από την μακροχρόνια συγκέντρωση σκόνης άνθρακα στους πνεύμονες. Τόσο μουσικά όσο και αναπαραστατικά, το Ιn Your Love υποστηρίζει τη θεατότητα των ΛΟΑΤΚΙ+ ατόμων και των ιστοριών τους στο πλαίσιο των εργατικών κοινοτήτων, αλλά και στο πεδίο της country μουσικής όπου υποεκπροσωπούνται.

Wonderland #124
Until the sun turns into ashes

Για κάθε αγάπη που αντέχει μέχρι ο ήλιος να γίνει στάχτη: νέες κυκλοφορίες από τη σύγχρονη κλασσική των Balmorhea στο post-metal των Pelican, από τον blues ήχο των Gov’t Mule στα desert blues των Tinariwen, και από το alternative rock των The Last Internationale στην alternative country του Tyler Childers και του Jason Isbell (Φωτογραφία: Michael Chow)

20 κυκλοφορίες του 2025 για το μέλλον

Ό,τι λάμπει είναι χρυσός. Οι  λίστες με τα «καλύτερα» τραγούδια, albums κ.λπ. της χρονιάς δημιουργούνται από τα mainstream μέσα με διαφανή κριτήρια και ανεξάρτητα από τη μουσική βιομηχανία, η οποία ουδέποτε έχει προωθήσει τα προϊόντα της μέσω άρθρων γνώμης. Όλη η μουσική άλλωστε μπορεί και πρέπει να κατηγοριοποιείται και να ιεραρχείται, και κάθε συναίσθημα που μας προκαλεί να ανάγεται σε νούμερα και αστεράκια. Επίσης, οι γάιδαροι πετάνε.

Οπότε, όχι, αυτά δεν είναι τα «καλύτερα» του 2025. Είναι απλά μέρος της μουσικής που ακούσαμε και μοιραστήκαμε φέτος στη χώρα των θαυμάτων, αλλά και αυτής που δεν προλάβαμε να μοιραστούμε – και στις δύο περιπτώσεις, όμως, φαίνεται ότι θα μας απασχολήσει στο μέλλον. Προς το παρόν, 20 παραδείγματα φετινών κυκλοφοριών σε χρονολογική και όχι αξιολογική σειρά – αν μη τι άλλο, για να μη χάνονται όλα εν μέσω στοχευμένων προωθήσεων, επιτηδευμένων μουσικών και μεγάλων χασμουρητών.

1. Evan Nicole Bell

Shades of Blue (16 Ιανουαρίου)

Τραγουδίστρια και κιθαρίστρια, αυτοσχεδιάστρια και πολυοργανίστρια, συνθέτρια και στιχουργός, παραγωγός και μηχανικός ήχου: η Evan Nicole Bell διακρίνεται σε ένα εντυπωσιακό φάσμα ρόλων στο πρώτο της album, δημιουργώντας έναν σύγχρονο και πολυδιάστατο blues ήχο που συνδυάζει folk, alternative rock και soul στοιχεία, και, ταυτόχρονα, συνομιλεί με τη διαχρονική επικαιρότητα ενός συναρπαστικού παρελθόντος. Αν τα blues είναι βαθιές ρίζες όσο και σημερινά άνθη, εδώ αναδεικνύονται με την παραδειγματική καλλιτεχνική αυτονομία που αφενός τους αξίζει και αφετέρου χαρακτηρίζει την ιστορία της δημιουργίας τους.

2. Sharon Van Etten 

& The Attachment Theory

Sharon Van Etten & The Attachment Theory (7 Φεβρουαρίου)

Καλλιτεχνικά ανήσυχη και διαρκώς εξελισσόμενη, η Sharon Van Etten επιστρέφει με το καλύτερο album της την τελευταία δεκαετία, αλλά και το πρώτο που αποτελεί συλλογική δημιουργία με το τωρινό της συγκρότημα. Η στροφή των τελευταίων ετών προς μια new wave κατεύθυνση εδώ ενισχύεται από ατμοσφαιρικά post-rock στοιχεία, σε αντίστιξη με τα οποία τα εκφραστικά φωνητικά της Sharon Van Etten ακούγονται πιο κοφτερά και ταυτόχρονα πιο τρυφερά από ποτέ. Αυτή η δυναμική χαρακτηρίζει συνολικά το album, σαν τη δυνατότητα να βλέπει κανείς την εγγενή ομορφιά της ζωής ακόμα και όταν το φως διαρκώς εξασθενεί. 

3. Anneke van Giersbergen

La Vie (28 Φεβρουαρίου)

Η μουσική πορεία της Anneke μετά τους The Gathering φτάνει τα 18 χρόνια προσωπικών κυκλοφοριών και πολλαπλών συνεργασιών. Τίποτα, ωστόσο, δε μοιάζει με αυτό το EP και ούτε θα μπορούσε, καθώς περιλαμβάνει 4 τραγούδια που έγραψε μετά την απώλεια των γονέων της. Κι όμως, αυτή δεν είναι μουσική του πένθους, αλλά της ουσίας του, του λόγου που έχει σημασία, με τη μοναδική ζεστασιά και αμεσότητα της Anneke να δημιουργεί έναν ατμοσφαιρικό και χαμηλών τόνων ύμνο στην αγάπη. Καθόλου τυχαία, πρόκειται για το πρώτο μέρος μιας τριλογίας EPs που θα συγκροτήσουν το νέο της album με τίτλο La Vie, La Mort, L’Amour: η Ζωή, ο Θάνατος, η Αγάπη. 

4. Rationalistas

Προσάναμμα (8 Μαρτίου)

Το ενσυνείδητο και βιωματικό hip hop των Rationalistas, γειωμένo στην καθημερινότητα της γειτονιάς και της δουλειάς, ανταποκρίνεται στην εποχή μας με έναν τρόπο που την ξεπερνάει: οι ρίμες και τα beats συναρθρώνουν οργανικά τις προσωπικές μας δυσκολίες με τις κοινωνικές συνθήκες που τις προκαλούν, αλλά και την αλληλεγγύη που μας δίνει ανάσες, από την έμφυλη βία στην Ηλιούπολη μέχρι τη γενοκτονία στην Παλαιστίνη. Μια μουσική οργισμένη αλλά και υπέροχα μελαγχολική, ενδυναμωτική και ενίοτε χορευτική, στη σημαντικότερη μέχρι σήμερα στιγμή ενός παραδειγματικά συλλογικού hip hop σχήματος.

5. Backxwash

Only Dust Remains (28 Mαρτίου)

Με τη χειρουργική ακρίβεια της λάμας του νυστεριού, αλλά και το σπάραγμα της καρδιάς ενός τρομαγμένου πουλιού, η εκφραστική δύναμη της Backxwash αγγίζει τον προσωπικό και συλλογικό πόνο της εποχής μας – από την ταυτότητα, το τραύμα και τη θνητότητα μέχρι την αγριότητα της γενοκτονίας στην Παλαιστίνη. Τα ηχητικά της τοπία συνθέτουν industrial, rock και ambient στοιχεία σαν να ήταν το πιο φυσικό πράγμα στον κόσμο, ενώ οι ρίμες της ισοδυναμούν άλλοτε με τον πύρινο λόγο ενός ιεροκήρυκα της Αποκάλυψης κι άλλοτε με εξομολογήσεις κυριολεκτικά τρομακτικής ευαλωτότητας.  Και ίσως είναι ακριβώς αυτή η μεγαλύτερη από κάθε άλλη φορά ισορροπία μεταξύ των διαφορετικών διαστάσεων της μουσικής της Backxwash που καθιστά το album της τόσο σημαντικό – και όχι μόνο για το hip hop ή το 2025.

6. Anouar Brahem

After the Last Sky (28 Mαρτίου)

Ο Τυνήσιος ουτίστας Anouar Brahem αντανακλά συγκλονιστικά πάνω στη γενοκτονία στην Παλαιστίνη με κύριο όχημα τον jazz αυτοσχεδιασμό και τη βοήθεια του μπασίστα Dave Holland, του πιανίστα Django Bates και της τσελίστριας Anja Lechner. Ο τίτλος του album παραπέμπει σε ποίημα του Παλαιστίνιου ποιητή Mahmoud Darwish, για τον οποίο η Παλαιστίνη ήταν «κάλεσμα και υπόσχεση ελευθερίας ταυτόχρονα», γράφει ο Adam Satz στις σημειώσεις του album, προσθέτοντας ότι ο Anouar Brahem ανταποκρίνεται και στις δυο αυτές πλευρές όπως έκαναν τα εκατομμύρια των διαδηλωτών σε όλο τον κόσμο: το μέλλον της ανθρωπότητας, το μέλλον όλων μας, είναι άρρηκτα συνδεδεμένο με τη μοίρα της Παλαιστίνης.

7. Deafheaven

Lonely People With Power (28 Μαρτίου)

Είναι ευχή και κατάρα για ένα συγκρότημα του ακραίου ήχου να προσελκύει mainstream ενδιαφέρον και στην περίπτωση των Deafheaven το αποτέλεσμα την προηγούμενη δεκαετία ήταν να υπερεκτιμηθούν και να υποτιμηθούν ταυτόχρονα από διαφορετικά κοινά για διαφορετικούς λόγους. Αλλά μέχρι εδώ: φέτος δεν κυκλοφόρησαν απλά το καλύτερό τους album, αλλά επαναπροσδιόρισαν την ταυτότητά τους συνθέτοντας τα καλύτερα επιμέρους στοιχεία της με απαραίτητη αιχμή τα σχισμένα φωνητικά του George Clarke. Όσ@ αγαπάμε τη metal σκηνή, και τη μουσική περισσότερο από τους εαυτούς μας, ξέρουμε τι να κάνουμε.

8. Rhiannon Giddens & Justin Robinson

What Did the Blackbird Say to the Crow 

(18 Απριλίου)

H Rhiannon Giddens και ο Justin Robinson, βραβευμένοι folk μουσικοί και παλαιότερα συνοδοιπόροι στους Carolina Chocolate Drops, ερμηνεύουν 18 παραδοσιακά κομμάτια με απαράμιλλη δεξιοτεχνία και τη φυσικότητα της live ηχογράφησης σε εξωτερικούς χώρους. Το αποτέλεσμα είναι άλλη μια υποψηφιότητα στα βραβεία Grammy του 2026, πράγμα που δεν αλλάζει σε τίποτα την κριτική τους θέση υπέρ της μουσικής για την απόλαυση της κοινότητας αντί για τα συμφέροντα της αγοράς. «Ποιος είναι ο ρόλος της μουσικής στην κοινωνία μας;» επιμένει η Rhiannon Giddens. «Πώς μπορούμε να την αποσυνδέσουμε από τον αχαλίνωτο καπιταλισμό, όπου η μουσική είναι προϊόν και οι μουσικοί έχουν δευτερεύουσα σημασία;»

9. SUMAC & Moor Mother

The Film (25 Απριλίου)

Είναι καιρός να πάρουμε πίσω την ανάσα μας: ο ριζοσπαστικός πολιτικός λόγος και η υποβλητική απαγγελία της hip hop ποιήτριας Moor Mother αφήνει προσωρινά τα free jazz ηχητικά τοπία των Irreversible Entanglements για να συναντηθεί εδώ με τον sludge metal πειραματισμό των SUMAC, οι οποίοι κυκλοφορούν μαζί της το καλύτερό τους album. Ανθρώπινα δικαιώματα και ελευθερίες, πόλεμος και εκτοπισμός, συστημική βία και κλιματική κρίση, είναι τα θεματικά νήματα ενός album που η ίδια του η ύπαρξη ως ενιαίου έργου τέχνης αντιβαίνει τον καταναλωτικό προσανατολισμό της μουσικής βιομηχανίας. 

10. Hedvig Mollestad Trio

Bees In The Bonnet (9 Μαΐου)

Μια από τις πρωτοπόρες κιθαρίστριες της εποχής μας επιστρέφει μετά από τέσσερα χρόνια solo και συνεργατικών κυκλοφοριών στο φυσικό της περιβάλλον. Η παροιμιώδης χημεία της Hedvig Mollestad με τη μπασίστρια Ellen Brekken και τον ντράμερ Ivar Loe Bjørnstad κατεδαφίζει κάθε διαχωρισμό μεταξύ jazz, rock και metal – στην προκειμένη περίπτωση, σε τρεις άξονες: καταιγιστικός αυτοσχεδιασμός, ατμοσφαιρικός πειραματισμός, και μια μελωδική νηνεμία πριν την τελική καταιγίδα. Οι Hedvig Mollestad Trio είναι μια ασταμάτητη πηγή αναπάντεχης και συναρπαστικής μουσικής – χωρίς περιστροφές, η ευρωπαϊκή jazz δεν ήταν ποτέ καλύτερη. 

11. Pelican

Flickering Resonance (16 Μαΐου)

Τα λίγα δευτερόλεπτα του Sirius στην αρχή της χώρας των θαυμάτων σημαίνουν περισσότερα πράγματα από ένα σήμα εκπομπής – έτσι γράφαμε πέρσι, επί τη ευκαιρία του νέου EP του κουαρτέτου από το Σικάγο μετά την επανένωση της κλασικής του σύνθεσης: Trevor Shelley de Brauw και Laurent Schroeder-Lebec στις κιθάρες, Bryan και Larry Herweg στο μπάσο και τα ντραμς αντίστοιχα. Στα 24 χρόνια της πορείας τους, οι Pelican έχουν μια καθολικά ποιοτική δισκογραφία – μερικά albums, ωστόσο, διακρίνονται με την τιτάνια δύναμη μιας λυτρωτικής καταιγίδας και τo ελπιδοφόρο φως μιας αλκυονίδας μέρας ταυτόχρονα. Το φετινό Flickering Resonance είναι ένα τέτοιο album: η πρωτοποριακή και θεμελιώδης για το post-metal μουσική των Pelican ακούγεται άγρια και μελωδική, θλιμμένη αλλά πανίσχυρη, πολυπρισματική και την ίδια στιγμή προσιτή. Ή, αν προτιμάτε, είναι το ηχητικό αντίστοιχο της ευγνωμοσύνης για όλα αυτά τα χρόνια, για όλη τη σκηνή και την κοινότητα που τη στηρίζει. Είμαστε πολύ τυχεροί, και εκείνοι και εμείς.

12. Bruce Springsteen & E Street Band

Land Of Hope & Dreams (20 Μαΐου)

Κάλλιστα θα μπορούσε εδώ να βρίσκεται το set των επτά ακυκλοφόρητων albums του Bruce Springsteen, ή η εκτεταμένη επανακυκλοφορία του εμβληματικού album Nebraska. Αυτό το EP, ωστόσο, περιλαμβάνει εκπληκτικές εκτελέσεις τριών δικών του κομματιών και μιας διασκευής από τη φετινή του συναυλία στο Manchester, οι οποίες επιπλέον συνδέονται οργανικά με το μήνυμα αντίστασης και ελπίδας που συνιστά η οξυδερκής και εκτενής κριτική του Springsteen στη διακυβέρνηση Trump. Με άλλα λόγια, είναι ένα σύγχρονο ντοκουμέντο για την οργανική σχέση μουσικής και πολιτικής, για τα επίδικα της εποχής της ανόδου της ακροδεξιάς, και για την ευθύνη που απορρέει από τον δημόσιο ρόλο των καλλιτεχνών.

13. Julia Hamos

Ellis Island (6 Ιουνίου)

Αν το φως είχε ήχο, θα ακουγόταν κάθε φορά που τα δάχτυλα της Julia Hamos αγγίζουν τα πλήκτρα του πιάνου – ή τουλάχιστον ένα τέτοιο φως λάμπει στα μάτια της όταν μιλάει για το μουσικό και προσωπικό της ταξίδι από και προς την πόλη της, τη Νέα Υόρκη, σημερινή και παντοτινή πόλη μεταναστών, και την Ουγγαρία, από όπου κατάγεται η οικογένεια της. Εξαιτίας της Julia Hamos οι κλασικοί Ούγγροι συνθέτες Béla Bartók, György Kurtág και György Ligeti συνομιλούν με την Meredith Monk, τον Charles Mingus, αλλά και την Ουγγρική Μελωδία του Franz Schubert, σε ένα album ευφυές, παθιασμένο και χαρακτηριστικό της εκφραστικής δυναμικής, αλλά και του κοινωνικού προσανατολισμού, της σύγχρονης κλασικής μουσικής.

14. Terri Lyne Carrington 

& Christie Dashiell

We Insist 2025! (13 Ιουνίου)

Μόνο μια κορυφαία μορφή της σύγχρονης jazz θα μπορούσε να τιμήσει αλλά και να επικαιροποιήσει τη διττή, μουσική και πολιτική, κληρονομιά ενός avant-garde album όπως το We Insist!, το οποίο κυκλοφόρησε ο Max Roach το 1960 υποστηρίζοντας το Κίνημα για τα Πολιτικά Δικαιώματα. Η πολυβραβευμένη ντράμερ, συνθέτρια, ακτιβίστρια και εκπαιδεύτρια Terri Lyne Carrington δεν είναι απλώς αυτή η μορφή: αφενός το έχει ξανακάνει με το Money Jungle των Ellington, Mingus και Roach, αφετέρου ο Max Roach υπήρξε μέντοράς της. Μαζί με την τραγουδίστρια και στιχουργό Christie Dashiell ενσωματώνουν με μοναδικό τρόπο funk, blues, afrobeat, spoken word και jazz poetry στοιχεία, αναδεικνύουν το αίτημα της φυλετικής δικαιοσύνης την εποχή της ανόδου της ακροδεξιάς και της εκλογής Trump, και πρεσβεύουν, όπως λέει η Terri Lyne Carrington, «το πνεύμα του συλλογικού αυτοσχεδιασμού, διαλογισμού και χαράς ως μορφές αντίστασης» – δηλαδή το πνεύμα της ίδιας της jazz ως διαχρονικής ριζοσπαστικής τέχνης. 

15. Los Angeles Philharmonic, 

Gustavo Dudamel, Alisa Weilerstein, 

Los Angeles Master Chorale, Tambuco

Gabriela Ortiz: Yanga (18 Ιουλίου)

Μια από τις σημαντικότερες ορχήστρες στον κόσμο επιστρέφει στο έργο της Ortiz για ένα δεύτερο και ίσως ακόμα καλύτερο album, το οποίο αναμένεται να σαρώσει στα βραβεία Grammy του 2026, όπως το περσινό Revolución Diamantina. Το αξίζει και με το παραπάνω: από την εκτεταμένη χρήση αφρικανικών ρυθμών και οργάνων στη σύνθεση για τον επαναστάτη σκλάβο Gaspar Yanga, μέχρι τον φόρο τιμής στην Violeta Parra, κύρια μορφή του κινήματος πολιτικού τραγουδιού Nueva Canción στη Χιλή, αλλά και ένα νέο κοντσέρτο για τσέλο με θέμα την υπεράσπιση του Yucatán από την τουριστική ανάπτυξη στο Μεξικό. Με άλλα λόγια, αυτό το δεύτερο album σηματοδοτεί ότι το πρώτο δεν ήταν η εξαίρεση που επιβεβαιώνει τον κανόνα, ενώ η υψηλή θεατότητα ορχήστρας, μαέστρου και βραβείων μπορεί να συμβάλλει σε ευρύτερες αλλαγές ρεπερτορίου. Το μέλλον της σύγχρονης κλασικής αναμένεται συναρπαστικό, αν μη τι άλλο.

16. Buddy Guy

Ain’t Done With The Blues (30 Ιουλίου)

Από τη δεκαετία του 60 που ξεκίνησε στο Σικάγο δίπλα στον Muddy Waters, τον Howlin’ Wolf και την Koko Taylor, μέχρι τα δεκάδες προσωπικά albums και την πλειάδα των συνεργασιών που φτάνουν στις μέρες μας, ο Buddy Guy είναι ένας εμβληματικός, βραβευμένος και ακραία επιδραστικός κιθαρίστας. Δεν ήταν όμως ποτέ μουσικός που βασίζεται στις δόξες του παρελθόντος: ο μοναδικός του ήχος είναι και σήμερα πρωτότυπος και η μουσική του επίκαιρη, από τον σύγχρονο αντιρατσιστικό ύμνο Never Forget μέχρι το ντουέτο του με τον Christone “Kingfish” Ingram, επιφανή κιθαρίστα της νεότερης γενιάς, με τον οποίον έχει επιπλέον κάνει κοινή περιοδεία. Ο Buddy δεν έχει τελειώσει με τα blues γιατί όλες του οι νότες είναι συνώνυμες με την αγάπη για τη μουσική – και αυτή δεν έχει τέλος. 

17. Amanda Shires

Nobody’s Girl (26 Σεπτεμβρίου)

Πότε σταματήσαμε να αγαπάμε; Πώς καταλήγουμε να μη νιώθουμε τίποτα για να μη νιώθουμε πόνο; Πόσο εκκωφαντική έχει γίνει η σιωπή; Έχουν υπάρξει πολλά breakup albums στην ιστορία της δισκογραφίας, το Nobody’s Girl όμως δεν είναι σαν αυτά, όπως δεν είναι ούτε προβλέψιμο εγχειρίδιο αυτοφροντίδας, ούτε ναρκισσιστική εκφορά κάποιου πληγωμένου εγώ. Η Amanda Shires έχει καλύτερα πράγματα να κάνει από το να αναπαράγει συμβάσεις, όπως έχει ήδη δείξει η συμβολή της στην ανάπτυξη της alternative country / americana σκηνής, και εδώ επικοινωνεί μια υπαρξιακή θα έλεγε κανείς ανατομία της πληγής, αναπόφευκτα οδυνηρή αλλά και αναπάντεχα ενδυναμωτική.  Ίσως ποτέ να μην ξεπερνάει κανείς εντελώς την κατάρρευση μιας σχέσης, αλλά ίσως να βοηθάει η επίγνωση ότι τουλάχιστον προσπάθησε να τη στηρίξει, όσο μάταιο κι αν ήταν. 

18. Rosalía

LUX (7 Νοεμβρίου)

Τα ύστερα του κόσμου – pop μουσική στη χώρα των θαυμάτων; Αφενός το έχουμε ξανακάνει με την Taylor Swift, αφετέρου η Rosalía υπερβαίνει αποτελεσματικά τους διαχωρισμούς μεταξύ pop και κλασικής, όπερας και παραδοσιακής μουσικής: 18 κομμάτια σε 13 γλώσσες, οργανωμένα σε τέσσερα μέρη κατά το πρότυπο των συμφωνικών έργων, με κύριο μουσικό συνοδοιπόρο τη Συμφωνική Ορχήστρα του Λονδίνου. Αυτή η δυναμική στηρίζει ένα συναρπαστικά πρωτότυπο concept για τη θηλυκότητα και την πνευματικότητα, τη ζωή και τον θάνατο, με αναπάντεχες συναισθηματικές όσο και υπαρξιακές πλευρές. Εσείς ξέρατε ότι μπορείτε να χωρέσετε σε ένα χαϊκού, ένα χαϊκού που καταλαμβάνει μια χώρα, μια χώρα που χωράει σε μια σκλήθρα, μια σκλήθρα που καταλαμβάνει ολόκληρο τον γαλαξία;

19. Yawning Μan

Pavement Ends (14 Νοεμβρίου)

Το 2025 ήταν μια ιδιαίτερα ανθηρή χρονιά για τους πρωτοπόρους της σκηνής της Palm Desert, και εδώ θα μπορούσαν να βρίσκονται τα albums που κυκλοφόρησαν με τα συνεργατικά τους σχήματα Yawning Balch και SoftSun. Το  Pavement Ends, ωστόσο, δεν είναι απλά το καλύτερο των τριών, αλλά μια από τις σημαντικότερες στιγμές της συνολικής δισκογραφίας των Yawning Μan.  Ο κιθαρίστας Gary Arce, ο μπασίστας Mario Lalli και ο ντράμερ Bill Stinson δεν επαναπαύθηκαν ποτέ στις δάφνες τους και αυτή τη φορά η αυτοσχεδιαστική τους δεινότητα οδηγεί τα ηχητικά τους τοπία σε μια μουσικά επιτακτική, συναισθηματικά φορτισμένη και ακαταμάχητα εξπρεσιονιστική κορύφωση.  

20. Svalbard

If We Could Still Be Saved (17 Νοεμβρίου)

«Επειδή υπάρχει ομορφιά σε αυτό που τελειώνει»: η γλυκόπικρη αποχαιρετιστήρια θύελλα αυτού του single είναι η τελική ηχογράφηση των Svalbard, οι οποίοι έχουν ανακοινώσει τη διάλυσή τους το 2026 και βρίσκονται στην τελευταία τους περιοδεία. Δεν ξέρω πόση ομορφιά υπάρχει όταν σταματάει η πορεία ενός τόσο μουσικά όσο και πολιτικά κομβικού συγκροτήματος, ξέρω όμως ότι υπάρχει η καλλιτεχνική ακεραιότητα και η προσωπική ειλικρίνεια που αποτελούσε πάντα κλειδί της σχέσης μας μαζί τους: το τέλος έρχεται γιατί η πολιτική οικονομία των πραγματικά εναλλακτικών συγκροτημάτων δεν είναι κατά κανόνα βιώσιμη, και το συγκεκριμένο δεν κάνει υποχωρήσεις και εκπτώσεις για να μπορέσει να επιβιώσει. Υπόκλιση και δάκρυα λοιπόν, αλλά μαζί παντοτινή εμπιστοσύνη και αγάπη – έτσι είναι οι καθαρές κουβέντες.

Σύντομα θα είσαι καλύτερα

«Μόνο τα πρόσωπα μερικών παιδιών και μερικών γριών που περιφέρονται θλιμμένες, είναι ότι διαθέτει ο κόσμος μας, για ν' αγαπάς τις μέρες τούτες»: έτσι έλεγε ο Μάνος Χατζιδάκις στα Σχόλια του Τρίτου, ασκώντας κριτική στα Χριστούγεννα των εμπόρων και του αστικού καθωσπρεπισμού.

Και φυσικά είχε δίκιο, ίσως όμως η αγάπη να βρίσκεται και στα πρόσωπα αυτών που χρειάζεται να δώσουν μάχη για την υγεία τους, ή και τη ζωή τους, τις μέρες των γιορτών. Είναι ιδιαίτερο συναίσθημα να βρίσκεται κανείς σε ένα νοσοκομείο, ελπίζοντας ότι θα γίνει καλά και θα μπορέσει να κάνει Χριστούγεννα με τους δικούς του. Δεν είναι λίγο και δεν είναι δεδομένο.

Κάποτε είχα διαβάσει ότι τα νοσοκομεία έχουν ακούσει πιο ειλικρινείς προσευχές από τις εκκλησίες. Δε γράφονται συχνά τραγούδια για τέτοια πράγματα, δεν είναι καθόλου εύκολο. Το κομμάτι με το οποίο θα κλείσουμε όμως είναι μια τέτοια κοσμική προσευχή: Soon You’ll Get Better, ένα τραγούδι της Taylor Swift για τη μάχη της μητέρας της με τον καρκίνο, από το album Lover του 2019.

Wonderland #137
Το μινόρε των Χριστουγέννων

Κι όμως, δεν έχουμε όλοι και όλες αρκετά χρήματα, ούτε πάντα τους αγαπημένους μας κοντά, ούτε είμαστε μόνιμα σε καλή συναισθηματική ή σωματική κατάσταση, και τότε δε χωράμε στη συμβατική χαρά και κατανάλωση των γιορτών. Κι όμως, δεν είμαστε μόνοι, ούτε οι μόνοι, και χωράμε πάντα ο ένας στην αλήθεια της άλλης και φυσικά στη μουσική: 12 + 1 κομμάτια για το είναι, και όχι το φαίνεσθαι, των Χριστουγέννων (Φωτογραφία: Hulton-Deutsch Collection)

Η λιακάδα που περπατούσε δίπλα της

Πόσο κουράγιο χρειάζεται κανείς για να δημιουργεί μουσική με τόση τρυφερότητα σε έναν κόσμο με τόση σκληρότητα; Το Tecumseh Valley, δηλαδή η ιστορία της εργάτριας Caroline και της πορείας της μέσα από τη φτώχια και την ανεργία στην εξαθλίωση και τον θάνατο, θα μπορούσε να είναι ένα ρέκβιεμ, αλλά η ζεστασιά και η αμεσότητα της ερμηνείας του Townes Van Zandt δεν το επιτρέπουν. Οι υποβλητικές μελωδίες της μουσικής του και η καταλυτική λιτότητα της ποιητικής των στίχων του οδηγούν πάλι στην αρχή, στο όνομα αυτής της εργάτριας και στη λιακάδα που περπατάει πάντα δίπλα της.

Αυτούς τους ανθρώπους αγαπούσε ο Townes Van Zandt, τους περιθωριοποιημένους και νικημένους, τους από κάτω – για αυτούς τραγουδούσε και ως ένας από αυτούς έζησε και πέθανε πρόωρα στα 52 του χρόνια, έχοντας συνειδητά αρνηθεί να εκμεταλλευτεί τη συντριπτική επιτυχία των τραγουδιών του από άλλους ερμηνευτές, και διαλέγοντας για τον εαυτό του μια σταθερή μουσική πορεία μακριά από οτιδήποτε ονομάζεται καριέρα στη γλώσσα της μουσικής βιομηχανίας.

Το Tecumseh Valley είναι ένα από τα κομμάτια του πρώτου album του Townes Van Zandt, το οποίο κυκλοφόρησε το 1968 με τίτλο For the Sake of the Song, και ηχογραφήθηκε ξανά στο δεύτερό του album Our Mother The Mountain το επόμενο έτος. Αποτελεί μια από τις σημαντικότερες συνθέσεις του με σταθερή παρουσία στα setlist των μικρής κλίμακας και μεγάλης αμεσότητας συναυλιών που του άρεσε να δίνει, όπως δείχνει και το live album Rear View Mirror του 1993, το οποίο περιλαμβάνει ηχογραφήσεις του 1979.

Wonderland #148

Απέραντοι ουρανοί και μεθυσμένοι άγγελοι

Μουσικές αφηγήσεις από τα κάτω για την αγάπη σαν ταξίδι, για το κουράγιο και την ελπίδα, για τη ζωή και τον θάνατο, από την outlaw country της δεκαετίας του 70 και τη συνάρθωσή της με τη folk και τη rock αντικουλτούρα μέχρι τον σύγχρονο ήχο της alternative country σκηνής (φωτογραφία: Chloé Zhao – The Rider)

Για την απώλεια αλλά και τη νοσταλγία

Το Me and Bobby McGee είναι ένας ύμνος στον ελεύθερο έρωτα, στον ανοιχτό ορίζοντα της περιπλάνησης στην αμερικανική ενδοχώρα και σε ένα ζευγάρι που τους αρκεί να είναι μαζί για να είναι ευτυχισμένοι – κι όμως, ταυτόχρονα, είναι ελεγεία για την απώλεια αλλά και τη νοσταλγία του έρωτα, γλυκόπικρο σχόλιο για το άδοξο τέλος μιας σχέσης και στοχασμός πάνω στο αν και ποιο νόημα έχει η ελευθερία όταν κανείς δεν έχει πια τίποτα να χάσει. Freedom’s just another word for nothin’ left to lose: αυτός ο κλασικός πλέον στίχος είναι εμπνευσμένος από το τραγικό τέλος της ταινίας La Strada του Frederico Felini, έλεγε ο Kris Kristofferson σε συνέντευξή του στο Performing Songwriter το 2015.

Το Me and Bobby McGee σημάδεψε την outlaw country, αλλά και τη folk και rock αντικουλτούρα συνολικά, όταν κυκλοφόρησε το 1970 στο πρώτο album του Kris Kristofferson με τίτλο το επώνυμό του. Είναι αναρίθμητες οι διασκευές του από κορυφαίους μουσικούς ανεξαρτήτως είδους μέχρι σήμερα, καμία όμως δεν είναι όσο εκπληκτική αλλά και εκρηκτική ήταν εκείνη της Janis Joplin στο album Pearl που κυκλοφόρησε το 1971, τρεις μήνες μετά τον θάνατό της – το single έφτασε στην κορυφή των πωλήσεων στις ΗΠΑ και 50 χρόνια αργότερα, το 2021, απέκτησε επετειακό video clip. O Kris Kristofferson έλεγε στην ίδια συνέντευξη ότι όταν άκουσε την ερμηνεία της Janis δε μπορούσε να συγκρατήσει τα δάκρυά του, και από τότε όταν τραγουδούσε το Me and Bobby McGee σκεφτόταν πάντα εκείνη.

Wonderland #148

Απέραντοι ουρανοί και μεθυσμένοι άγγελοι

Μουσικές αφηγήσεις από τα κάτω για την αγάπη σαν ταξίδι, για το κουράγιο και την ελπίδα, για τη ζωή και τον θάνατο, από την outlaw country της δεκαετίας του 70 και τη συνάρθωσή της με τη folk και τη rock αντικουλτούρα μέχρι τον σύγχρονο ήχο της alternative country σκηνής (φωτογραφία: Chloé Zhao – The Rider)

Και ζήσαν αυτοί καλά και εμείς καλύτερα

Πώς πάνε τα πράγματα για τους από κάτω, δηλαδή για εμάς; Για όλους εμάς που ζούμε από τη δουλειά μας, δηλαδή πουλώντας την εργατική μας δύναμη, είτε χειρωνακτική είτε πνευματική είναι αυτή, στην αγορά εργασίας; Όχι καλά, λέει η Yola στο Diamond Studded Shoes και έχει δίκιο γιατί όλη αυτή η δήθεν θετική αλλά στην πραγματικότητα τοξική σκέψη – ξέρετε τώρα, όλα θα πάνε καλά, μην αγχώνεστε, μη μιζεριάζετε κ.λπ. – σημαίνει μη διαμαρτύρεστε και μην αντιστέκεστε.

Οπότε όχι, τα πράγματα δε θα πάνε καλά αν δεν αγωνιστούμε για να πάνε καλά, επιμένει η Yola σε αυτό το  κοινωνικά ενσυνείδητο κομμάτι υπέρ της ενότητας των εργαζομένων, από το album της Stand for Myself του 2021. Αυτή είναι, άλλωστε, η αιχμή της σύγχρονης alternative country / americana σκηνής: ο ήχος της εκφράζει οργανικά τα πολιτικά της επίδικα, υπερβαίνοντας τους φυλετικού τύπου διαχωρισμούς μεταξύ μουσικών ειδών. 

Wonderland #158

Ιστορίες ενδυνάμωσης σαν λαμπερά αστέρια

Γυναικείες αφηγήσεις, φεμινιστικές κριτικές και διαφυλετικές συνεργασίες στον σύγχρονο ήχο της alternative country / americana σκηνής – ή, αλλιώς, για να τελειώνουμε με τον μύθο περί συντηρητικής μουσικής από και για λευκούς άνδρες

Σαν τα δάκρυα να ήταν για τα μάτια μας άγνωστα

Γείωση στην καθημερινότητα, στις λύπες αλλά και τις χαρές των κοινωνικά περιθωριοποιημένων και των οικονομικά αδύναμων, αμεσότητα αλλά και μουσική δεξιοτεχνία, γλυκιά, ακαταμάχητη μελαγχολία αλλά και αφηγηματική δύναμη – τέτοιες είναι οι αρετές της country μουσικής που η ιστορία της συνομιλεί και επικαλύπτεται με τα blues, τη folk, το rock, αλλά και με παραδοσιακές μουσικές όπως το bluegrass.

Επειδή, ωστόσο, ο όρος country είναι υπέρμετρα γενικός και αόριστος, είναι νομίζω καλύτερα να μιλήσουμε για αντιθέσεις, όπως είναι, από τη μια πλευρά, η τάση της μουσικής βιομηχανίας προς τη μαζική παραγωγή συμβατικών τραγουδιών με εμπορική κατεύθυνση και κοινωνικά και πολιτικά αδιάφορο ή ανοιχτά συντηρητικό περιεχόμενο, και, από την άλλη, η αμφισβήτησή της: η ανάδειξη εναλλακτικών ήχων από μουσικούς με διακριτό χαρακτήρα και ταυτότητα, αυτονομία και καλλιτεχνικό έλεγχο πάνω στη δουλειά τους, αλλά και θέσεις ενάντια στην εργασιακή εκμετάλλευση και τον ρατσισμό, υπέρ του φεμινισμού και της ΛΟΑΤΚΙ+ κοινότητας.

Σε αυτήν τη μουσική στρεφόμαστε, σε αυτούς τους σύγχρονους πολιτισμικούς πολέμους, όπως  γράφει το περιοδικό The Νew Yorker αναφερόμενο, μεταξύ άλλων, στην Amanda Shires, τον Jason Isbell, τη Margo Price και τον Tyler Childers, σύγχρονα πρόσωπα ενός ρεύματος πολύμορφης μουσικής και πολιτικής αμφισβήτησης που έχει ρίζες στη folk και το rock της δεκαετίας του 60, όπως και στην outlaw country της δεκαετίας του 70, και που σήμερα ονομάζεται alternative country ή και americana. 

Είναι, βλέπετε, μια μουσική που θα ήθελε να ζήσει ελεύθερη, όπως πετάνε τα πουλιά, χωρίς έγνοιες και χωρίς βάρη, όπως δηλαδή θα θέλαμε να ζήσουμε κι εμείς. 

Σαν να ξέρουμε πώς είναι να πετάς ελεύθερα. 

Και σαν να μην ξέρουμε πώς είναι να πέφτεις και πώς είναι να κλαις.

Σαν τα δάκρυα να ήταν για τα μάτια μας άγνωστα.

Wonderland #129
Halfway home is where the heart is

Φωτεινές καρδιές και κοφτερές λέξεις: ιστορίες για την αγάπη και την απώλεια, και η ανάδειξη του φεμινισμού και του αντιρατσισμού στη σύγχρονη alternative country μέσα από νέες, και όχι μόνο, κυκλοφορίες της Amanda Shires, του Jason Isbell, της Margo Price και του Tyler Childers.

19 + 1 κυκλοφορίες του 2024 για το μέλλον

Ό,τι λάμπει είναι χρυσός. Οι  λίστες με τα «καλύτερα» τραγούδια, albums κ.λπ. της χρονιάς δημιουργούνται από τα mainstream μέσα με διαφανή κριτήρια και ανεξάρτητα από τη μουσική βιομηχανία, η οποία ουδέποτε έχει εφαρμόσει στρατηγική προώθησης προϊόντων με μανδύα άρθρου γνώμης. Όλη η μουσική άλλωστε μπορεί και πρέπει να κατηγοριοποιείται και να ιεραρχείται, και κάθε συναίσθημα που μας προκαλεί να ανάγεται σε νούμερα και αστεράκια. Επίσης, οι γάιδαροι πετάνε.

Οπότε, όχι, αυτά δεν είναι τα «καλύτερα» του 2024. Είναι απλά μέρος της μουσικής που μοιραστήκαμε φέτος στη χώρα των θαυμάτων, αλλά και αυτής που δεν προλάβαμε να μοιραστούμε – και στις δύο περιπτώσεις, όμως, είναι μουσική που φαίνεται ότι θα μας απασχολήσει στο μέλλον. Άρα, 19 + 1 παραδείγματα φετινών κυκλοφοριών για το μέλλον σε χρονολογική και όχι αξιολογική σειρά – αν μη τι άλλο, για να μη χάνονται όλα σε ωκεανούς άχρηστων πληροφοριών, επιτηδευμένων μουσικών και μεγάλων χασμουρητών.

1. Hurray for the Riff Raff

The Past Is Still Alive (23 Φεβρουαρίου)

«Αρχίζω να νιώθω μοναξιά εδώ / όλοι έχουν φύγει αλλά εγώ είμαι ακόμα εδώ / δε θα σε εγκαταλείψω όταν οι καιροί αγριέψουν / πες στον μπάρμαν ότι ήπιες αρκετά»: η τρυφερότητα συναντάει το κουράγιο και η αντοχή τη δημιουργικότητα στο ένατο, ίσως σπουδαιότερο και σίγουρα φορτισμένο album της Alynda Segarra. Μπορεί να ζούμε σε έναν κόσμο που μας χαμογελάει με σάπια δόντια, αλλά η σύγχρονη  folk / americana σκηνή δε σκοπεύει να μας εγκατελείψει στο έλεος του. 

2. Gary Clark Jr.
JPEG Raw (22 Μαρτίου)

Άμεσο στην απεύθυνσή του αλλά και σύνθετο στη μουσική του αρχιτεκτονική, το πολυπρισματικό νέο album ενός από τους επιφανείς κιθαρίστες της εποχής μας ξεπερνάει τα όρια μεταξύ μουσικών ειδών περισσότερο από κάθε άλλη φορά –ιδιαίτερα προς τo funk και τη soul, με τη χαρακτηριστική παρουσία εκλεκτών καλεσμένων όπως ο George Clinton και ο Stevie Wonder. Εδώ θα συναντήσουμε τη δεκάλεπτη αποδόμηση της τοξικής αρρενωπότητας μέσω του Habits, ενός από τα σημαντικότερα τραγούδια της μουσικής πορείας του Gary Clark Jr.

3. Mdou Moctar
Funeral for Justice (3 Μαΐου)

Δεν είναι τυχαίο ότι η μουσική δεξιοτεχνία του Mdou Moctar εκθειάζεται από έναν κιθαρίστα όπως ο Kirk Hammet σε ένα μέσο όπως οι New York Times. Πιο σημαντική, ωστόσο, είναι η αναγνώριση ότι αυτά τα blues της ερήμου Σαχάρα έχουν κατεξοχήν αντιαποικιακό πρόταγμα και εστιάζουν την κριτική τους στις σύγχρονες μορφές εκμετάλλευσης της Αφρικής. Και είναι τέτοιος ο ήχος της κιθάρας του Mdou Moctar ώστε να μην υπάρχει αμφιβολία ότι έχουμε ευτυχώς τελειώσει με τη world μουσική ως χαλαρωτική ενασχόληση  δυτικών αυτιών.  

4. 0-100 σειρένε / ήρωας
Ζωή σε ευθείες γραμμές (10 Μαΐου)

«Οι φίλες μου είναι πολύ δυνατές γιατί δεν είναι ευνοϊκές οι συνθήκες / αλλά παραμένουν το φως που κρατάω αναμμένο για να μη φοβάμαι τις νύχτες»: κανένα είδος μουσικής δεν είναι τόσο καίριο σήμερα στο ελληνικό κοινωνικό πλαίσιο όσο το hip hop και η νέα γενιά μουσικών που το φτιάχνει από τα κάτω χωρίς υποστήριξη και προώθηση είτε από mainstream είτε από εναλλακτικά με ή χωρίς εισαγωγικά μέσα. Και ίσως για αυτό ακούγεται τόσο ουσιαστικός ο άμεσος, βιωματικός και πολιτικοποιημένος λόγος της 0-100 σειρένε, εδώ μαζί με τα beats του ήρωα.

5. Ani DiFranco 
Unprecedented Sh!t (17 Μαΐου)

Η διαφορά ανάμεσα στο είναι και το φαίνεσθαι ονομάζεται Ani DiFranco: από τη δεκαετία του 90 μέχρι σήμερα, η μουσική της είναι o ουσιαστικός ορισμός του εναλλακτικού ήχου και της ανεξάρτητης καλλιτεχνικής δημιουργίας. 35 χρόνια και 22 albums αργότερα, επιστρέφει με στοχαστική αμεσότητα απέναντι σε έναν κόσμο που εχθρεύεται κάθε μέρα και περισσότερο τους από κάτω και τα δικαιώματά τους: «η συνεργασία υπερισχύει του ανταγωνισμού / κι αν ήμουν η κοπέλα του Δαρβίνου / θα του το ψιθύριζα στο αυτί». Και στο δικό μας αυτί η μουσική της φτάνει ωμή αλλά και τρυφερή, θλιμμένη αλλά και ενδυναμωτική, ανεκτίμητη και ελπιδοφόρα όπως η ίδια η ζωή.

6. Los Angeles Philharmonic, Gustavo Dudamel, 
María Dueñas, Los Angeles Master Chorale
Gabriela Ortiz, Revolución Diamantina (7 Ιουνίου)

Τρία κομβικά συμφωνικά έργα της Gabriela Ortiz από μία από τις καλύτερες ορχήστρες στον κόσμο σε ένα album με πολλαπλές υποψηφιότητες στα βραβεία Grammy του 2025. Είτε με είτε χωρίς βραβεία, ωστόσο, εδώ θριαμβεύει η σύγχρονη, κοινωνικά ενσυνείδητη και συμπεριληπτική κλασσική μουσική: το έργο Revolución Diamantina αναφέρεται στη διαμαρτυρία του φεμινιστικού κινήματος ενάντια στις γυναικοκτονίες στο Μεξικό το 2019, και οδήγησε τη συνθέτρια να πειραματιστεί με την ένταση της μουσικής και τη χρήση της χορωδίας ως ηχητικά αντίστοιχα της πορείας διαμαρτυρίας στον δρόμο.  

7. Julie Christmas 
Ridiculous And Full Of Blood (14 Ιουνίου)

14 χρόνια μετά το πρώτο προσωπικό της album και 8 μετά τη συμμετοχή της στο αριστουργηματικό Mariner, η Julie Christmas επιστρέφει με περισσότερη δύναμη και μεγαλύτερη ένταση από ποτέ και συνοδοιπόρους, μεταξύ άλλων, τον Johannes Persson και τον Thomas Hedlund των Cult of Luna και τη Laura Pleasants των Kylesa. Αυτό θα ήταν το album της χρονιάς, της δεκαετίας, κ.λπ. αν το χαμόγελο του εμπορίου είχε ισχύ πάνω σε αυτήν την πρωτοπόρο του alternative / hardcore / post-metal ήχου – η Julie Christmas, όμως, ανήκει στο είδος των μουσικών που αλλάζουν τον τρόπο που ακούμε, καταλαβαίνουμε και μιλάμε για τη μουσική συνολικά. 

8. Sarah Hanahan 
Among Giants (21 Ιουνίου)

Αξέχαστη είναι μάλλον το λιγότερο που μπορεί να πει κανείς για τη θυελλώδη δεξιοτεχνία, αλλά και για την εντυπωσιακή μελωδικότητα, της Sarah Hanahan, την οποία  γνωρίσαμε μέσα από το A New Beat, το συνεργατικό album του Ulysses Owens Jr και των Generation Y – η χημεία, το πάθος και η ένταση αυτών των μουσικών κάθε άλλο παρά συνηθισμένα είναι, λέγαμε την άνοιξη στην χώρα των θαυμάτων. Δεν υπάρχει τίποτα συνηθισμένο ούτε στο προσωπικό της  album που ακολούθησε και δεν είναι μυστικό ότι ο αναγνωρίσιμος τόνος του σαξοφώνου της θα μας απαχολήσει και στο μέλλον, όπως και το σύγχρονο βλέμμα της πάνω στην ριζοσπαστική παράδοση της jazz. We bop, κυριολεκτικά.

9. Joana Mallwitz, Konzerthausorchester Berlin
The Kurt Weill Album (2 Αυγούστου)

Είναι σχεδόν απίστευτο ότι αυτή είναι μόλις η πρώτη ηχογράφηση της Joana Mallwitz με την Konzerthausorchester Berlin, τη διεύθυνση της οποίας ανέλαβε πέρσι – συνήθως χρειάζεται πολύ περισσότερος χρόνος για να δημιουργηθεί τέτοια χημεία μεταξύ ορχήστρας και μαέστρου. Από την άλλη μεριά βέβαια, αρκεί κανείς να δει το πάθος με το οποίο μιλάει η Joana Mallwitz για τη σημασία του συμφωνικού έργου του Weill, όπως και για τον ανθρωπισμό του και τη δίωξή του από τον ναζισμό, για να αναγνωρίσει το ίδιο πάθος σε κάθε νότα με την οποία ανταποκρίνεται η ορχήστρα.

10. Milton Nascimento & esperanza spalding
Milton + esperanza (9 Αυγούστου)

«Η μουσική, για μένα, είναι η φιλία / η αγάπη, τα παιδιά, ο ωκεανός, η ζωή»: ο βραζιλιάνος jazz θρύλος Milton Nascimento και η σπουδαιότερη σύγχρονη jazz μπασίστρια esperanza spalding δεν συνεργάζονται με τη συμβατική έννοια του όρου αλλά αλληλοσυμπληρώνονται με τη φυσικότητα των συγγενών μουσικών πνευμάτων. Συνυπάρχουν και συνδημιουργούν ατμοσφαιρικά ηχητικά περιβάλλοντα, από ολιγόλεπτους διαλόγους για την τέχνη και τη ζωή μέχρι τον εννιάλεπτο  φόρο τιμής στον κοινό τους φίλο Wayne Shorter, συνδυάζοντας την τεχνική αρτιότητα με μια σπάνια ζεστασιά που γίνεται συγκινητική χωρίς καν να προσπαθεί.

11. Dark Τranquillity 
Endtime Signals (18 Αυγούστου)

Τριάντα χρόνια μουσικής καινοτομίας και αξιοπιστίας είναι απίστευτα πολλά, όχι όμως για τους Dark Tranquillity: oι πρωτοπόροι της ιστορικής σκηνής του Gothenburg όχι απλά δεν επαναπαύτηκαν ποτέ στις δάφνες τους αλλά διανύουν μια τουλάχιστον δεκαετή μουσική άνοιξη με αποκορύφωμα – μέχρι στιγμής – το φετινό Endtime Signals. Το αναγνωρίσιμο melodic death metal του συγκροτήματος συνεχίζει να εξελίσσεται σε ηχητικά τοπία υψηλής συγκινησιακής φόρτισης, με καταλύτη τα εμβληματικά growls και τα βαρύτονα καθαρά φωνητικά του πολυπράγμωνα (The Halo Effect, Cemetery Skyline)  Mikael Stanne.

12. Charlotte Wessels
The Obsession (20 Σεπτεμβρίου)

Η επιστροφή της Charlotte Wessels δεν είναι μόνο θριαμβευτική, αλλά και κυριολεκτικά συγκινητική. Το πρωτότυπο πνεύμα και το αναγνωρίσιμο ύφος των προσωπικών της κυκλοφοριών επαναπροδιορίζει τον συμφωνικό metal ήχο, δημιουργώντας το κορυφαίο album της σκηνής εδώ και χρόνια, με την έμπρακτη στήριξη των φίλων της: της Simone Simons των Epica, της Alissa White-Gluz των Arch Enemy, και των μουσικών που είχαν αποχωρήσει μαζί της από τους Delain. H απόλυτη δικαίωση μιας σπουδαίας (όχι μόνο) τραγουδίστριας (αλλά και) συνθέτριας, στιχουργού και ανεξάρτητης παραγωγού. 

13. Godspeed You! Black Emperor 
NO​ ​TITLE AS OF 13 FEBRUARY 2024 28​,​340 DEAD (4 Οκτωβρίου)

«Κάθε μέρα ένα νέο έγκλημα πολέμου, κάθε μέρα ένα λουλούδι ανθίζει»: η επιστροφή ενός λατρεμένου συγκροτήματος με ένα πολιτικά άμεσο και μουσικά αναντικατάστατο album, o τίτλος του οποίου αναφέρεται στον αριθμό των νεκρών τους πρώτους τέσσερις μήνες της γενοκτονίας των Παλαιστινίων. Ο ήχος των Godspeed You! Black Emperor  είναι αντίστοιχα επιτακτικός και οι συνθέσεις εστιασμένες, θυμίζοντας κορυφαία κομμάτια της δισκογραφίας τους όπως το Peasantry or ‘Light! Inside of Light!’. Και αυτός είναι ο λόγος που εδώ δεν έχουμε ένα soundtrack των ζοφερών καιρών που ζούμε, αλλά το μουσικό ισοδύναμο της ελπίδας και του κουράγιου που χρειαζόμαστε για να τους αντιμετωπίσουμε.

 

14. Frenzee 
What's Wrong With Me (18 Οκτωβρίου) 

Aν θεωρούσαμε το EP και τα singles που προηγήθηκαν σαν μια σειρά υποσχέσεων, τότε θα μπορούσαμε να πούμε ότι το πρώτο album των Frenzee τις εκπληρώνει με τον καλύτερο τρόπο: άρτια δομημένες συνθέσεις, ισοπεδωτικός hardcore punk ήχος και ξεκάθαρες αντιφασιστικές και αντισεξιστικές θέσεις. Και φυσικά εδώ δεν υπάρχει καμία λοξή ματιά προς κανένα ευρύτερο ακροατήριο «εναλλακτικού» lifestyle. Υπάρχει μόνο ένα παρόν που φαντάζει ιδανικό, αλλά και ένα μέλλον για το οποίο μόνο προσμονή μπορεί να νιώθει κανείς – ή τουλάχιστον that’s what’s wrong with me.

15. Amythyst Kiah 
Still + Bright (25 Οκτωβρίου)

Τόσο μέσα από τις προσωπικές της κυκλοφορίες, όσο και μέσω της συνεργασίας της με την Alison Russell, τη Rhiannon Giddens και τη Leyla McCalla στο σχήμα Our Native Daughters, η Amythyst Kiah έχει συμβάλλει στον επαναπροσδιορισμό και τη σύνθεση της folk, των blues και της country. Η υπέρβαση των μεταξύ τους διαχωρισμών έχει πολιτικές σημασιοδοτήσεις, όπως άλλωστε έχει και η αντανάκλαση της πάνω στις προσωπικές και κοινωνικές δυσκολίες που έχει αντιμετωπίσει ως μαύρη ΛΟΑΤΚΙ+ θηλυκότητα. Και υπό αυτό το διττό πρίσμα, το Still + Bright είναι  μια από τις σημαντικότερες στιγμές μιας από τις σημαντικότερες μορφές της σύγχρονης folk / americana σκηνής.  

16. 1000mods 
Cheat Death (8 Νοεμβρίου)

Αργά ή γρήγορα τα περισσότερα συγκροτήματα βρίσκονται ενώπιον του ίδιου στοιχήματος, να εξελίσσουν τον ήχο τους χωρίς να χάνουν την ταυτότητα τους. Λίγα ωστόσο το κάνουν να φαίνεται τόσο εύκολο όσο οι 1000mods στο πέμπτο τους album: αφθονία φρέσκων ιδεών που οργανώνονται με αυτοσχεδιαστική δεξιοτεχνία, desert και alternative rock παλέτες με metal και punk εξάρσεις, φόροι τιμής στις επιρροές του παρελθόντος και μουσικά βλέμματα σε ένα συναρπαστικά αχαρτογράφητο μέλλον. Και από όλες αυτές τις απόψεις, το Cheat Death είναι το είδος του album που η σημασία του υπερβαίνει κατά πολύ τo μουσικό πλαίσιο του έτους κυκλοφορίας του.

17. SoftSun 
Daylight in the Dark (8 Νοεμβρίου)

Η ακαταμάχητη συλλογική κουλτούρα της σκηνής της Palm Desert εκτείνεται, στην προκειμένη περίπτωση, από την Καλιφόρνια μέχρι τη Νορβηγία: o κιθαρίστας Gary Arce των Yawning Man, αλλά και πολλών συνεργατικών σχημάτων όπως οι Big Scenic Nowhere και οι Yawning Balch, συναντάει την μπασίστρια και τραγουδίστρια  Pia Isaksen των Superlynx, η οποία έχει αναλάβει και το artwork, ενώ ο ντράμερ Dan Joeright, στο στούντιο του οποίου έγινε η ηχογράφηση, είναι και μηχανικός ήχου. Με άλλα λόγια, μια μοναδική και ιδιαίτερα ατμοσφαιρική μουσική χειροτεχνία που υλοποιείται υπό τους όρους της καλλιτεχνικής αυτονομίας που χαρακτηρίζουν τη σκηνή. 

18. ΛΕΞ
Γ.Τ.Κ. (22 Νοεμβρίου)

«Λένε πως στη χώρα μου έχει θάλασσα / προσέχω να βουτάω όπου τα πόδια μου πατώνουνε / γιατί μεσ’ τον βυθό έχει πτώματα που με στοιχειώνουνε»: και μόνο για έναν τέτοιο στίχο στην μετά το ναυάγιο της Πύλου εποχή θα άξιζε να αναφερθεί αυτό το album. Ταυτόχρονα όμως, όπως λέει ο ίδιος ο ΛΕΞ, «η νίκη του ενός ποτέ δε θα ’ναι αρκετή». Και αυτή η επίγνωση φαίνεται να είναι επίσης σημαντική ως δυνητική αυτοπροστασία κάθε μουσικού, κάθε σκηνής και κάθε κοινού που έρχεται από τα κάτω και ενίοτε γίνεται αντικείμενο mainstream ενδιαφέροντος. 

19. Γιώργος Καρράς
Τα Υλικά της Χαράς (14 Δεκεμβρίου)

Ό,τι είναι για τους ανθρώπους η σπονδυλική στήλη ήταν για τις Τρύπες το μπάσο του Γιώργου Καρρά. Και φυσικά τις Τρύπες τις αγαπήσαμε πολύ, αλλά δεν είναι αυτός ο λόγος που κάνει αυτό το album σημαντικό: είναι ο λιτός και υποβλητικός τρόπος που η μουσική του Γιώργου Καρρά συνομιλεί με τα ποιήματα του Ανέστη Ευαγγέλου. Η αλήθεια είναι ότι δεν ξέρω πώς παροπλίστηκε, μέρα τη μέρα, η φωνή μου, ούτε αν και πότε θα μπορέσω να μαζέψω, πετραδάκι πετραδάκι, τα υλικά της χαράς. Ίσως όμως να είναι αυτός ο λόγος που κάνει αυτή τη μουσική απαραίτητη σαν οξυγόνο στις μέρες μας.

+ 1  Pelican
Adrift / Tending the Embers (1 Μαρτίου)

Αυτό το EP είναι η πρώτη κυκλοφορία νέου υλικού των Pelican μετά από 5 χρόνια, και, ταυτόχρονα, η πρώτη νέα ηχογράφηση της κλασσικής τους σύνθεσης που επανενώθηκε μετά από 12 χρόνια: Bryan Herweg στο μπάσο, Larry Herweg στα ντραμς και Laurent Schroeder-Lebec και Trevor Shelley de Brauw στις κιθάρες. Ο πρωτοπόρος post-metal ήχος των Pelican είναι θεμέλιο της σύγχρονης σκηνής, όπως και το αντιεμπορευματικό τους ήθος – με άλλα λόγια, τα πρώτα δεύτερόλεπτα του Sirius που ακούγονται στην αρχή της χώρας των θαυμάτων σημαίνουν περισσότερα πράγματα από ένα σήμα εκπομπής.