Αυτή η ιεραρχική
και κτητική σχέση με τη μουσική έχει σε μεγάλο βαθμό ξεπεραστεί λόγω της
ψηφιοποίησης, και, αντίστροφα, έχει ισχυροποιηθεί η εξισωτική σχέση που βασίζεται
στο μοίρασμα της μουσικής και την ισότιμη μεταξύ μας αλληλεπίδραση – και για
αυτό τον λόγο το μοντέλο του webradio δεν έχει κανένα λόγο
να μιμείται το παραδοσιακό ραδιόφωνο. Μπορούμε να μαθαίνουμε άμεσα ο ένας από τον
άλλον, χωρίς δήθεν γνώστες της μουσικής που ουσιαστικά ήταν πυλωροί της μουσικής
βιομηχανίας. Όπως έλεγε και ο Bob Dylan, ήξεραν ότι κάτι
συμβαίνει αλλά δεν ήξεραν τι.
Αυτό το κομμάτι, το
Ballad Of A Thin Man, περιλαμβάνεται στο album που κυκλοφόρησε πέρσι η Cat Power ως φόρο τιμής
στην ιστορική συναυλία του Bob Dylan το 1966. Στο ραδιόφωνο που αγαπάμε,
βλέπετε, οι «νέες» κυκλοφορίες είναι παλιές, οι «παλιές» νέες, και η αγάπη για
τη μουσική παντοτινή.
Από το φεμινιστικό punk των Frenzee στην εναλλακτική country της Gillan Welch, και από τη μάχη της Taylor Swift με τη μουσική βιομηχανία στην 40η επέτειο του Βorn In The USA του Bruce Springsteen – επειδή στο ραδιόφωνο που αγαπάμε οι «νέες» κυκλοφορίες είναι παλιές, οι «παλιές» νέες, και η αγάπη για τη μουσική παντοτινή.
Εκτός από την εντυπωσιακή, τόσο σε έκταση όσο
και σε σημασία, δισκογραφία των Art
Blakey & Τhe Jazz
Messengers, ο Art Blakey θα συμβάλλει και σε κορυφαίες κυκλοφορίες άλλων μουσικών, πράγμα
χαρακτηριστικό της συνεργατικής φύσης της jazz. Ενδεικτικά, οι Art Blakey & Τhe Jazz Messengers και ο Thelonious Μonk θα ηχογραφήσουν το κοινό τους album τον Μάιο του 1957,
ενώ τον Ιούνιο του ίδιου έτους ο Blakey θα συμμετάσχει σε ένα από τα σπουδαιότερα albums του Monk, το περίφημο Monk’s Music.
Οι ηχογραφήσεις αυτού του album περιλαμβάνουν μια από
τις ομορφότερες στιγμές στην ιστορία της jazz: ο Μonk ακούγεται να φωνάζει με ενθουσιασμό το
όνομα του ανερχόμενου τότε John Coltrane ακριβώς πριν τον αυτοσχεδιασμό του στο
Well, You Needn’t – δεν είναι κάτι που συνηθίζεται, αλλά δεν υπήρχε τίποτα
συνηθισμένο στη μουσική γενναιοδωρία του πρώτου, ούτε στον καταλυτικό ήχο του
σαξοφώνου του δεύτερου.
Ακούγοντας το album Welcome Τo Sky Valley των Kyuss 30 χρόνια
μετά την κυκλοφορία του, εύκολα αντιλαμβάνεται κανείς τη διαχρονικότητα του: ακούγεται
σαν να έχει ηχογραφηθεί σήμερα, στις μέρες μας, στην εποχή μας, γιατί ο ήχος
πολλών συγκροτημάτων σήμερα, στις μέρες μας, στην εποχή μας, του μοιάζει και το
θυμίζει. Με άλλα λόγια, είναι μια βαθιά μουσική και αισθητική ρίζα της desert
rock σκηνής και ίσως ο πιο αναγνωρίσιμος ορισμός του ήχου της.
Αυτό φυσικά θα μπορούσε να ειπωθεί εξίσου για το
προηγούμενο album των Kyuss, το
BluesForTheRedSunτου 1992. Δε νομίζω ότι υπάρχει τρόπος, αλλά ούτε και λόγος, να
θεωρήσουμε το ένα καλύτερο από το άλλο, και, σε κάθε περίπτωση, η χώρα των
θαυμάτων έχει αλλεργία στις ιεραρχίες. Η διαφορά είναι περισσότερο ότι λόγω της σχετικής, για τα μέτρα της σκηνής, επιτυχίας του πρώτου, το δεύτερο
μπόρεσε να φτάσει σε σχετικά, πάντα για τα μέτρα της σκηνής, μεγαλύτερο κοινό.
Και, ύστερα, είναι και το Gardenia, ένα από τα πιο
αντιπροσωπευτικά κομμάτια των Kyuss που ανοίγει το album σαν ένα είδος διακήρυξης: ένα
μανιφέστο του συλλογικού αυτοσχεδιασμού σε κομμάτια μεγαλύτερης διάρκειας από
τη συμβατική των τρίλεπτων και τετράλεπτων εύπεπτων τραγουδιών που αποσκοπούν
σε ραδιοφωνική προώθηση. Αυτός είναι ο σκληρός πυρήνας του ήχου της ερήμου,
αυτή είναι ρίζα του: η ελευθερία των μουσικών που αυτοσχεδίαζαν σε αυτοοργανωμένες συναυλίες στην έρημο της νότιας Καλιφόρνια, έξω από την εμπορική λογική
δισκογραφικών εταιριών, ραδιοφωνικών σταθμών και συναυλιακών χώρων.
Μια φορά κι έναν καιρό στην έρημο ζούσε η ελευθερία του αυτοσχεδιασμού και ο πολιτισμός της συλλογικότητας: η επέτειος των 30 ετών από την κυκλοφορία του εμβληματικού album Welcome Τo Sky Valley των Kyuss, αλλά και ο σύγχρονος ήχος της Palm Desert Scene μέσα από τις φετινές κυκλοφορίες των Brant Bjork Trio, Fu Manchu, Hermano, SoftSun και Mario Lalli & The Rubber Snake Charmers – μαζί, μια πρώτη γεύση από τα νέα albums των 1000mods και Planet Of Zeus
Ό,τι λάμπει είναι
χρυσός. Οι λίστες
με τα «καλύτερα» τραγούδια, albums κ.λπ. της χρονιάς δημιουργούνται από τα mainstream μέσα με διαφανή κριτήρια
και ανεξάρτητα από τη μουσική βιομηχανία, η οποία ουδέποτε έχει εφαρμόσει στρατηγική
προώθησης προϊόντων με μανδύα άρθρου γνώμης. Όλη η μουσική άλλωστε μπορεί και
πρέπει να κατηγοριοποιείται και να ιεραρχείται, και κάθε συναίσθημα που μας προκαλεί
να ανάγεται σε νούμερα και αστεράκια. Επίσης, οι γάιδαροι πετάνε.
Οπότε, όχι, αυτά
δεν είναι τα «καλύτερα» του 2024. Είναι απλά μέρος της μουσικής που μοιραστήκαμε φέτος στη χώρα
των θαυμάτων, αλλά και αυτής που δεν προλάβαμε να μοιραστούμε – και
στις δύο περιπτώσεις, όμως, είναι μουσική που φαίνεται ότι θα μας απασχολήσει στο μέλλον. Άρα, 19 + 1 παραδείγματα φετινών κυκλοφοριών για το μέλλον σε χρονολογική και
όχι αξιολογική σειρά – αν μη τι άλλο, για να μη χάνονται όλα σε ωκεανούς
άχρηστων πληροφοριών, επιτηδευμένων μουσικών και μεγάλων χασμουρητών.
1. Hurray for the Riff Raff
The Past Is Still Alive (23
Φεβρουαρίου)
«Αρχίζω να νιώθω μοναξιά
εδώ / όλοι έχουν φύγει αλλά εγώ είμαι ακόμα εδώ / δε θα σε εγκαταλείψω όταν οι
καιροί αγριέψουν / πες στον μπάρμαν ότι ήπιες αρκετά»: η τρυφερότητα συναντάει το κουράγιο και η αντοχή τη δημιουργικότητα στο ένατο, ίσως σπουδαιότερο και σίγουρα φορτισμένο album της Alynda Segarra. Μπορεί να ζούμε σε έναν κόσμο που μας χαμογελάει με σάπια δόντια, αλλά η σύγχρονη folk / americana σκηνή δε σκοπεύει να μας εγκατελείψει στο έλεος του.
2. GaryClarkJr. JPEGRaw (22 Μαρτίου)
Άμεσο στην απεύθυνσή του αλλά και σύνθετο στη μουσική του αρχιτεκτονική, το πολυπρισματικό νέο album ενός από τους επιφανείς κιθαρίστες της εποχής μας ξεπερνάει τα όρια μεταξύ μουσικών ειδών περισσότερο από κάθε άλλη φορά –ιδιαίτερα προς τo funk και τη soul, με τη χαρακτηριστική παρουσία εκλεκτών καλεσμένων όπως ο George Clinton και ο Stevie Wonder. Εδώ θα συναντήσουμε τη δεκάλεπτη αποδόμηση της τοξικής αρρενωπότητας μέσω του Habits, ενός από τα σημαντικότερα τραγούδια της μουσικής πορείας του Gary Clark Jr.
3. Mdou Moctar Funeral for Justice (3 Μαΐου)
Δεν είναι τυχαίο ότι η μουσική δεξιοτεχνία του Mdou Moctar εκθειάζεται από έναν κιθαρίστα όπως ο Kirk Hammet σε ένα μέσο όπως οι New York Times. Πιο σημαντική, ωστόσο, είναι η αναγνώριση ότι αυτά τα blues της ερήμου Σαχάρα έχουν κατεξοχήν αντιαποικιακό πρόταγμα και εστιάζουν την κριτική τους στις σύγχρονες μορφές εκμετάλλευσης της Αφρικής. Και είναι τέτοιος ο ήχος της
κιθάρας του Mdou Moctar ώστε να μην υπάρχει αμφιβολία ότι έχουμε ευτυχώς τελειώσει με τη world μουσική ως χαλαρωτική ενασχόληση δυτικών αυτιών.
4. 0-100 σειρένε
/ ήρωας Ζωή σε ευθείες
γραμμές (10 Μαΐου)
«Οι φίλες μου είναι πολύ δυνατές γιατί δεν
είναι ευνοϊκές οι συνθήκες / αλλά παραμένουν το φως που κρατάω αναμμένο για να
μη φοβάμαι τις νύχτες»: κανένα είδος μουσικής δεν είναι τόσο καίριο σήμερα στο ελληνικό κοινωνικό πλαίσιοόσο το hip hop και η
νέα γενιά μουσικών που το φτιάχνει από τα κάτω χωρίς
υποστήριξη και προώθηση είτε από
mainstream είτε από εναλλακτικά με ή χωρίς εισαγωγικά μέσα. Και ίσως για αυτό ακούγεται τόσο ουσιαστικός ο άμεσος, βιωματικός και πολιτικοποιημένος λόγος της 0-100 σειρένε, εδώ μαζί με τα beats του ήρωα.
Η διαφορά ανάμεσα στο είναι και το φαίνεσθαι ονομάζεται Ani DiFranco: από τη δεκαετία του 90 μέχρι σήμερα,η μουσική της είναι o ουσιαστικός ορισμός του εναλλακτικού ήχου και της ανεξάρτητης καλλιτεχνικής δημιουργίας. 35 χρόνια και 22 albums αργότερα, επιστρέφει με στοχαστική αμεσότητα απέναντι σε έναν κόσμο που εχθρεύεται κάθε μέρα και περισσότερο τους από κάτω και τα δικαιώματά τους: «η συνεργασία υπερισχύει του ανταγωνισμού / κι αν ήμουν η κοπέλα του Δαρβίνου / θα του το ψιθύριζα στο αυτί». Και στο δικό μας αυτί η μουσική της φτάνει ωμή αλλά και τρυφερή, θλιμμένη αλλά και ενδυναμωτική, ανεκτίμητη και ελπιδοφόρα όπως η ίδια η ζωή.
6. Los Angeles Philharmonic, Gustavo Dudamel, María Dueñas, Los Angeles Master Chorale Gabriela Ortiz, Revolución Diamantina (7 Ιουνίου)
Τρία κομβικά συμφωνικά έργα της Gabriela Ortiz από μία από τις καλύτερες ορχήστρες στον κόσμο σε ένα album με πολλαπλές υποψηφιότητες στα βραβεία Grammy του 2025. Είτε με είτε χωρίς βραβεία, ωστόσο, εδώ θριαμβεύει η σύγχρονη, κοινωνικά ενσυνείδητη και συμπεριληπτική κλασσική μουσική: το έργο Revolución Diamantina αναφέρεται στη διαμαρτυρία του φεμινιστικού κινήματος ενάντια στις γυναικοκτονίες στο Μεξικό το 2019, και οδήγησε τη συνθέτρια να πειραματιστεί με την ένταση της μουσικής και τη χρήση της χορωδίας ως ηχητικά αντίστοιχα της πορείας διαμαρτυρίας στον δρόμο.
7. Julie Christmas Ridiculous And Full Of Blood (14 Ιουνίου)
14 χρόνια μετά το πρώτο προσωπικό της album και 8 μετά τη συμμετοχή της στο αριστουργηματικό Mariner, ηJulie Christmasεπιστρέφειμε περισσότερη δύναμη και μεγαλύτερη ένταση από ποτέ και συνοδοιπόρους, μεταξύ άλλων, τον Johannes Persson και τον Thomas Hedlund των Cult of Luna και τη Laura Pleasants των Kylesa. Αυτό θα ήταν το album της χρονιάς, της δεκαετίας, κ.λπ. αν το χαμόγελο του εμπορίου είχε ισχύ πάνω σε αυτήν την πρωτοπόρο του alternative / hardcore / post-metal ήχου –ηJulie Christmas, όμως, ανήκει στο είδος των μουσικών που αλλάζουν τον τρόπο που ακούμε, καταλαβαίνουμε και μιλάμε για τη μουσική συνολικά.
8. Sarah Hanahan Among Giants (21 Ιουνίου)
Αξέχαστη είναι μάλλον το λιγότερο που μπορεί να πει κανείς για τη θυελλώδη δεξιοτεχνία, αλλά και για την εντυπωσιακή μελωδικότητα, της Sarah Hanahan, την οποία γνωρίσαμε μέσα από το A New Beat, το συνεργατικό album του Ulysses Owens Jr και των Generation Y – η χημεία, το πάθος και η ένταση αυτών των μουσικών κάθε άλλο παρά συνηθισμένα είναι, λέγαμε την άνοιξη στην χώρα των θαυμάτων. Δεν υπάρχει τίποτα συνηθισμένο ούτε στο προσωπικό της album που ακολούθησε και δεν είναι μυστικό ότι ο αναγνωρίσιμος τόνος του σαξοφώνου της θα μας απαχολήσει και στο μέλλον, όπως και το σύγχρονο βλέμμα της πάνω στην ριζοσπαστική παράδοση της jazz. We bop, κυριολεκτικά.
Είναι σχεδόν απίστευτο ότι αυτή είναι μόλις η πρώτη ηχογράφηση της
Joana Mallwitz με την Konzerthausorchester Berlin, τη διεύθυνση της οποίας ανέλαβε πέρσι – συνήθως χρειάζεται πολύ περισσότερος χρόνος για να δημιουργηθεί τέτοια χημεία μεταξύ ορχήστρας και μαέστρου. Από την άλλη μεριά βέβαια, αρκεί κανείς να δει το πάθος με το οποίο μιλάει η Joana Mallwitz για τη σημασία του συμφωνικού έργου του Weill, όπως και για τον ανθρωπισμό του και τη δίωξή του από τον ναζισμό, για να αναγνωρίσει το ίδιο πάθος σε κάθε νότα με την οποία ανταποκρίνεται η ορχήστρα.
«Η μουσική, για μένα, είναι η φιλία / η αγάπη, τα παιδιά, ο ωκεανός, η ζωή»: ο βραζιλιάνος jazz θρύλος Milton Nascimento και η σπουδαιότερη σύγχρονη jazz μπασίστρια esperanza spalding δεν συνεργάζονται με τη συμβατική έννοια του όρου αλλά αλληλοσυμπληρώνονται με τη φυσικότητα των συγγενών μουσικών πνευμάτων. Συνυπάρχουν και συνδημιουργούν ατμοσφαιρικά ηχητικά περιβάλλοντα, από ολιγόλεπτους διαλόγους για την τέχνη και τη ζωή μέχρι τον εννιάλεπτο φόρο τιμής στον κοινό τους φίλο Wayne Shorter, συνδυάζοντας την τεχνική αρτιότητα με μια σπάνια ζεστασιά που γίνεται συγκινητική χωρίς καν να προσπαθεί.
11. Dark Τranquillity Endtime Signals (18 Αυγούστου)
Τριάντα χρόνια μουσικής καινοτομίας και αξιοπιστίας είναι απίστευτα πολλά, όχι όμως για τους Dark Tranquillity: oι πρωτοπόροι της ιστορικής σκηνής του Gothenburg όχι απλά δεν επαναπαύτηκαν ποτέ στις δάφνες τους αλλά διανύουν μια τουλάχιστον δεκαετή μουσική άνοιξη με αποκορύφωμα – μέχρι στιγμής – το φετινό Endtime Signals. Το αναγνωρίσιμο melodic death metal του συγκροτήματος συνεχίζει να εξελίσσεται σε ηχητικά τοπία υψηλής συγκινησιακής φόρτισης, με καταλύτη τα εμβληματικά growls και τα βαρύτονα καθαρά φωνητικά του πολυπράγμωνα (The Halo Effect, Cemetery Skyline) Mikael Stanne.
12. Charlotte Wessels The Obsession (20 Σεπτεμβρίου)
Η επιστροφή της Charlotte Wessels δεν είναι μόνο θριαμβευτική, αλλά και κυριολεκτικά συγκινητική. Το πρωτότυπο πνεύμα και το αναγνωρίσιμο ύφος των προσωπικών της κυκλοφοριών επαναπροδιορίζει τον συμφωνικό metal ήχο, δημιουργώντας το κορυφαίο album της σκηνής εδώ και χρόνια, με την έμπρακτη στήριξη των φίλων της: της Simone Simons των Epica, της Alissa White-Gluz των Arch Enemy, και των μουσικών που είχαν αποχωρήσει μαζί της από τους Delain. H απόλυτη δικαίωση μιας σπουδαίας (όχι μόνο) τραγουδίστριας (αλλά και) συνθέτριας, στιχουργού και ανεξάρτητης παραγωγού.
13. Godspeed You! Black Emperor NO TITLE AS OF 13
FEBRUARY 2024 28,340 DEAD (4 Οκτωβρίου)
«Κάθε μέρα ένα νέο έγκλημα πολέμου, κάθε μέρα ένα λουλούδι ανθίζει»: η επιστροφή ενός λατρεμένου συγκροτήματος με ένα πολιτικά άμεσο και μουσικά αναντικατάστατο album, o τίτλος του οποίου αναφέρεται στον αριθμό των νεκρών τους πρώτους τέσσερις μήνες της γενοκτονίας των Παλαιστινίων. Ο ήχος των Godspeed You! Black Emperor είναι αντίστοιχα επιτακτικός και οι συνθέσεις εστιασμένες, θυμίζοντας κορυφαία κομμάτια της δισκογραφίας τους όπως το Peasantry or ‘Light! Inside of Light!’. Και αυτός είναι ο λόγος που εδώ δεν έχουμε ένα soundtrack των ζοφερών καιρών που ζούμε, αλλά το μουσικό ισοδύναμο της ελπίδας και του κουράγιου που χρειαζόμαστε για να τους αντιμετωπίσουμε.
Aν θεωρούσαμε το EP και τα singles που προηγήθηκαν σαν μια σειρά υποσχέσεων, τότε θα μπορούσαμε να πούμε ότι το πρώτο album των Frenzee τις εκπληρώνει με τον καλύτερο τρόπο: άρτια δομημένες συνθέσεις, ισοπεδωτικός hardcore punk ήχος και ξεκάθαρες αντιφασιστικές και αντισεξιστικές θέσεις. Και φυσικά εδώ δεν υπάρχει καμία λοξή ματιά προς κανένα ευρύτερο ακροατήριο «εναλλακτικού» lifestyle. Υπάρχει μόνο ένα παρόν που φαντάζει ιδανικό, αλλά και ένα μέλλον για το οποίο μόνο προσμονή μπορεί να νιώθει κανείς – ή τουλάχιστον that’s what’s wrong with me.
15. Amythyst Kiah Still + Bright (25 Οκτωβρίου)
Τόσο μέσα από τις
προσωπικές της κυκλοφορίες, όσο και μέσω της συνεργασίας της με την Alison Russell, τη Rhiannon Giddens και τη Leyla
McCalla στο σχήμα Our Native
Daughters, η Amythyst Kiah έχει συμβάλλει στον επαναπροσδιορισμό και τη σύνθεση της folk, των blues και της country. Η υπέρβαση των μεταξύ τους διαχωρισμών έχει πολιτικές σημασιοδοτήσεις, όπως άλλωστε έχει και η αντανάκλαση της πάνω στις προσωπικές και κοινωνικές δυσκολίες που έχει αντιμετωπίσει ως μαύρη ΛΟΑΤΚΙ+ θηλυκότητα. Και υπό αυτό το διττό πρίσμα, το Still +
Bright είναι μια από τις
σημαντικότερες στιγμές μιας από τις σημαντικότερες μορφές της σύγχρονης folk / americana σκηνής.
16. 1000mods Cheat Death (8 Νοεμβρίου)
Αργά ή γρήγορα τα περισσότερα συγκροτήματα βρίσκονται ενώπιον του ίδιου στοιχήματος, να εξελίσσουν τον ήχο τους χωρίς να χάνουν την ταυτότητα τους. Λίγα ωστόσο το κάνουν να φαίνεται τόσο εύκολο όσο οι 1000mods στο πέμπτο τους album: αφθονία φρέσκων ιδεών που οργανώνονται με αυτοσχεδιαστική δεξιοτεχνία, desert και alternative rock παλέτες με metal και punk εξάρσεις, φόροι τιμής στις επιρροές του παρελθόντος και μουσικά βλέμματα σε ένα συναρπαστικά αχαρτογράφητο μέλλον. Και από όλες αυτές τις απόψεις, το Cheat Death είναι το είδος του album που η σημασία του υπερβαίνει κατά πολύ τo μουσικό πλαίσιο του έτους κυκλοφορίας του.
17. SoftSun Daylight in the Dark (8 Νοεμβρίου)
Η ακαταμάχητη
συλλογική κουλτούρα της σκηνής της Palm Desert εκτείνεται, στην προκειμένη περίπτωση, από την Καλιφόρνια μέχρι τη Νορβηγία: o κιθαρίστας Gary Arce των Yawning Man, αλλά και πολλών συνεργατικών σχημάτων όπως οι Big Scenic Nowhere και οι Yawning Balch, συναντάει την μπασίστρια καιτραγουδίστρια Pia Isaksen
των Superlynx, η οποία έχει αναλάβει και το artwork, ενώ ο ντράμερ Dan Joeright, στο στούντιο του οποίου έγινε η ηχογράφηση, είναι και μηχανικός ήχου. Με άλλα λόγια, μια μοναδική και ιδιαίτερα ατμοσφαιρική μουσική χειροτεχνία που υλοποιείται υπό τους όρους της καλλιτεχνικής αυτονομίας που χαρακτηρίζουν τη σκηνή.
«Λένε πως στη
χώρα μου έχει θάλασσα / προσέχω να βουτάω όπου τα πόδια μου πατώνουνε / γιατί μεσ’ τον βυθό έχει πτώματα που με
στοιχειώνουνε»: και μόνο για έναν τέτοιο στίχο στην μετά το ναυάγιο της Πύλου εποχή θα άξιζε να αναφερθεί αυτό το album. Ταυτόχρονα όμως, όπως λέει ο ίδιος ο ΛΕΞ, «η νίκη του ενός ποτέ δε θα ’ναι αρκετή». Και αυτή η επίγνωση φαίνεται να είναι επίσης σημαντική ως δυνητική αυτοπροστασία κάθε μουσικού, κάθε σκηνής και κάθε κοινού που έρχεται από τα κάτω και ενίοτε γίνεται αντικείμενο mainstream ενδιαφέροντος.
Αυτό το EP είναι η πρώτη κυκλοφορία νέου υλικού των Pelican μετά από 5 χρόνια, και, ταυτόχρονα, η πρώτη νέα ηχογράφηση της κλασσικής τους σύνθεσης που επανενώθηκε μετά από 12 χρόνια: Bryan Herweg στο μπάσο, Larry Herweg στα ντραμς και Laurent Schroeder-Lebec και Trevor
Shelley de Brauw στις κιθάρες. Ο πρωτοπόρος post-metal ήχος των Pelican είναι θεμέλιο της σύγχρονης σκηνής, όπως και το αντιεμπορευματικό τους ήθος – με άλλα λόγια, τα πρώτα δεύτερόλεπτα του Sirius που ακούγονται στην αρχή της χώρας των θαυμάτων σημαίνουν περισσότερα πράγματα από ένα σήμα εκπομπής.
Ένα πλήθος διαφορετικών φύλων,
φυλών και ηλικιών κρατάει επιγραφές για τη σημασία του φεμινισμού, της ισότητας
και της διαθεματικότητας, μαζί και γνωστοί μουσικοί όπως η AllisonRussellκαι ο TomMorello– όλα αυτά στο videoclipπου συνοδεύει τη διασκευή του She’sARainbowτων RollingStonesαπό την MollyTuttle, χαρισματική
σύγχρονη μουσικό και πρώτη γυναίκα που βραβεύτηκε ως κιθαρίστρια της χρονιάς στα
Διεθνή Βραβεία Bluegrass το 2017 και το 2018, ενώ το 2023 βραβεύτηκε επίσης
με Grammy.
Πιο σημαντικό όμως από οποιοδήποτε
βραβείο είναι το βλέμμα της. «Έξω από το
πλαίσιο του», λέει για αυτό το κομμάτι στο
PBS, «μου ακούγεται σαν ένα φεμινιστικό τραγούδι ενδυνάμωσης».
Και αυτό ακριβώς επιδίωκε με τις διασκευές που περιλαμβάνει το album...butΙ’dratherbewithyou, το
οποίο ηχογράφησε κατά της διάρκεια της καραντίνας του 2020: «ήθελα να αναποδογυρίσω τα τραγούδια, να τα ερμηνεύσω
από εντελώς διαφορετική οπτική».
Γυναικείες αφηγήσεις, φεμινιστικές κριτικές και διαφυλετικές συνεργασίες στον σύγχρονο ήχο της alternative country / americana σκηνής – ή, αλλιώς, για να τελειώνουμε με τον μύθο περί συντηρητικής μουσικής από και για λευκούς άνδρες
Κι όμως, δεν έχουμε όλοι και όλες αρκετά
χρήματα, ούτε πάντα τους αγαπημένους μας κοντά, ούτε είμαστε μόνιμα σε καλή
συναισθηματική ή σωματική κατάσταση, και
τότε δε χωράμε στη συμβατική χαρά και κατανάλωση των γιορτών.
Κι όμως, δεν είμαστε μόνοι, ούτε οι μόνοι, και
χωράμε πάντα ο ένας στην αλήθεια της άλλης και φυσικά στη μουσική: 12 + 1
κομμάτια για το είναι, και όχι το φαίνεσθαι, των Χριστουγέννων
To καινοτόμο hard bop που έπαιζαν οιArt Blakey & The Jazz
Messengers ήταν εξέλιξη της bop πρωτοπορίας της δεκαετίας του 40, με κύρια μορφή τον
Charlie Parker, και ταυτόχρονα γέφυρα προς τη
ριζοσπαστική free jazz της δεκαετίας του 60,
με κύρια μορφή τον John Coltrane. Αν και μόνο αυτό θα αρκούσε για να τους εξασφαλίσει μια διακεκριμένη θέση στην ιστορία της μουσικής, το συγκρότημα εξέφρασε επιπλέον τη συλλογικότητα και το συνεργατικό πνεύμα της jazz με μοναδικό τρόπο.
Ο Art Blakey υπήρξε
ένας από τους σημαντικότερους ντράμερς
όλων των εποχών, ταυτόχρονα όμως οι Jazz Messengers υπήρξαν μουσικό
εργαστήριο και πλατφόρμα ανάδειξης νέων ταλέντων: πρακτικά το συγκρότημα λειτούργησε
στις τέσσερις δεκαετίες της πορείας του σαν μια άτυπη μουσική ακαδημία καθιερώνοντας
μουσικούς που έπαιξαν στη συνέχεια κομβικό ρόλο στην εξέλιξη της jazz.
Ο θρύλος των Yawning Man
είναι άρρηκτα συνδεδεμένος με τη δημιουργία της σκηνής της
Palm Desert. Παρότι το πρώτο
επίσημο album τους θα κυκλοφορήσει μόλις το 2005, υπήρξαν όχι απλά ενεργοί αλλά καθοριστικά
επιδραστικοί από τα τέλη της δεκαετίας του 80 παίζοντας σε αυτοοργανωμένες
συναυλίες στις ακατοίκητες περιοχές της ερήμου της νότιας Καλιφόρνια – τα
περίφημα generator parties, που ονομάστηκαν
έτσι γιατί χρησιμοποιούσαν φορητές βενζινοκίνητες γεννήτριες.
Αυτές οι γιορτές της κοινότητας διαμόρφωσαν
τον ήχο της σκηνής εκτός της εμπορικής λογικής – είτε mainstream είτε εναλλακτικής
– συναυλιακών χώρων, ραδιοφωνικών σταθμών, δισκογραφικών εταιριών κ.λπ.. Οι
μουσικοί αυτοσχεδίαζαν ελεύθερα και για όσο χρόνο ήθελαν: παίζαμε με φυσικότητα
αυτό που είχαμε μέσα μας, λέει o
κιθαρίστας των Yawning Man Gary Arce, αφήναμε τους εαυτούς μας ελεύθερους όπως αντίστοιχα
δεν υπήρχαν φράχτες στον ανοιχτό ορίζοντα της ερήμου.
Είναι το καλύτερο συγκρότημα που έχω δει ποτέ, λέει o Brant Bjork, ντράμερ των Kyuss εκείνη την εποχή – και ο ατμοσφαιρικός,
κινηματογραφικός θα έλεγε κανείς, ήχος των Yawning Man συνεχίζει το ταξίδι του
στην έρημο μέχρι σήμερα.
O ατμοσφαιρικός και πρωτοπόρος ήχος της Palm
Desert Scene από τους Yawning Man και τις αυτοοργανωμένες συναυλίες στην έρημο
μέχρι τους Kyuss, τους Fu Manchu και τον αστερισμό των σύγχρονων συνεργατικών
σχημάτων Big Scenic Nowhere, Yawning Balch και Zun.
11 Αυγούστου του 1973 είναι η συμβολική ημερομηνία
γέννησης του hip hop στο Bronx. Στην οδό SedgwickAvenue, στο νούμερο 1520, σε ένα θηριώδες κτίριο 100 διαμερισμάτων έγινε το party που οργάνωσε ένα νεαρό κορίτσι, η CindyCampbell, και έπαιξε
μουσική ο αδερφός της, ο οποίος ονομαζόταν Clive αλλά τον φώναζαν Hercules επειδή ήταν
μεγαλόσωμος. Αυτός ήταν ο DJ
Kool Herc, μόλις 18 χρονών τότε, που έπαιζε funk μιξάροντας δύο αντίτυπα
του ίδιου δίσκουώστε να παρατείνει τα ορχηστρικά του μέρη – αυτή η τεχνική θα ονομαστεί
αργότερα breakbeat.
H ημερομηνία είναι φυσικά συμβολική γιατί το hip hop
γεννήθηκε συλλογικά, όχι από το όποιο ένα άτομο αλλά από την κοινότητα,
τα μέλη της οποίας μάθαιναν το ένα από το άλλο και επηρέαζαν το ένα το άλλο.
Και όπως έχουμε ξαναπεί και επιμένουμε, όλα τα υπόλοιπα, π.χ. ποιος ήταν πρώτος
και δήθεν τον ξέρουμε εμείς και δήθεν είμαστε κάτι σπουδαίο, δεν αφορούν αυτήν
την εκπομπή. Από αυτά τα άτυπα, αυτοοργανωμένα bloc parties καιstreet parties, δηλαδή στη
γειτονιά και τον δρόμο αντίστοιχα, ξεκινούν τα πέντε κύρια χαρακτηριστικά της hip hop κουλτούρας:
DJing – οι τεχνικές των DJs
όπως breakbeat, scratching κ.λπ. που συγκροτούν τη μουσική, κυρίως ρυθμική, βάση
ΜCing
– οι ρίμες και ο λόγος των MCs, τα rap φωνητικά που αρθρώνουν το βίωμα της κοινότητας
Breakdancing – η σωματική έκφραση της κοινότητας μέσω του νέου είδους χορού των b-boys και b-girls
Graffiti – η αισθητική έκφραση της κοινότητας που διεκδικεί παρουσία στον
δημόσιο χώρο της γειτονιάς και της πόλης
Knowledge – η γνώση που παράγει η κοινότητα για την καθημερινότητά της και την
ιστορία της, η κοινωνικά ενσυνείδητη και από τα κάτω εκπαίδευση των μελών της
Η γέννηση της hip hop κουλτούρας και η εξέλιξή της σε παγκόσμια μουσική γλώσσα των από κάτω,
από τη Νέα Υόρκη της δεκαετίας του 70 μέχρι τον σύγχρονο ήχο
«Έτσι τελειώνει ο κόσμος, όχι με έναν κρότο
αλλά με έναν λυγμό» – με αυτόν τον στίχο κλείνει ο T. S. Eliot το ποίημα του οι Κούφιοι
Άνθρωποι, ένα από τα σημαντικότερα έργα του μοντερνισμού. Και τα δύο αυτά στοιχεία,
ο κρότος και ο λυγμός, η καταλυτική ένταση και η ακαταμάχητη ευαισθησία, είναι
ακρογωνιαίοι λίθοι της μουσικής των Cult
of Luna και της αισθητικής των ηχητικών τους τοπίων.
Όπως χαρακτηριστικά συμβαίνει σε κομμάτια διαφορετικά
αλλά με εξίσου απαράμιλλη δυναμική και εκφραστικότητα, σαν το Inside of a dream, με τη συμμετοχή του
Mark Lanegan στα φωνητικά, αλλά
και το An offering to the wild, την εμβληματική σύνθεση του αποτελεί πυρήνα του
πλέον πρόσφατου album τους. Ίσως κάπως έτσι να ακούγεται η μουσική στο τέλος
του κόσμου, όπως κι αν το αντιλαμβάνεται κανείς συμβολικά.
Παράλληλα, μουσικοί αυτού του επιπέδου θα μπορούσαν αν ήθελαν να χρησιμοποιήσουν μόνο καθαρά φωνητικά,
να εστιάσουν στις μελωδίες, να απλοποιήσουν τις ενορχηστρώσεις, να
μειώσουν τις διάρκειες των κομματιών, να κανουν με άλλα λόγια το έργο τους εύπεπτο
και ελκυστικό σε ένα ευρύτερο ακροατήριο. Οι Cult
of Luna δεν έχουν καμία τέτοια επιθυμία.
Η μουσική που παίζουν αλλά και τα φωνητικά
που χρησιμοποιούν είναι παραδειγματικά
της καλλιτεχνικής τους ακεραιότητας, τόσο ως αισθητική επιλογή όσο και ως
φωνητική τεχνική. Και από αυτήν την άποψη, το έργοτων Cult of Lunaεπαναπροσδιορίζει συνολικά τον τρόπο που η μουσική παίζεται και
ακούγεται κατά την ίδια έννοια που η θέαση του κόσμου από μια βουνοκορφή επαναπροσδιορίζει
την αντίληψη μας για αυτόν.
